De Stichting Nationale Parken Bonaire (STINAPA) bestaat 40 jaar. In dat kader wordt vandaag bij het Washington Slagbaai National Park het natuur- en cultuurfeest Dia pa Apresiá Naturalesa, Kultura i Idioma gehouden.
Door Anjelica Cicilia
Bonaire viert dit jaar veertig jaar STINAPA. Veertig jaar natuurbeheer, bescherming en educatie. Veertig jaar werken aan het behoud van iets dat ons eiland uniek maakt: onze zee, onze riffen, onze mangroves, onze natuurparken. Maar een jubileum is meer dan een moment voor felicitaties. Het is ook een moment om eerlijk te zijn. Want natuur beschermen op Bonaire is vandaag ingewikkelder dan ooit.
De druk op onze natuur neemt toe. Meer toerisme, meer recreatie, meer boten, meer bebouwing en simpelweg meer gebruik van een eiland dat ecologisch kwetsbaar is. Tegelijkertijd worden de gevolgen van klimaatverandering steeds zichtbaarder. Warmere zeeën veroorzaken stress en verbleking van koralen. Ecosystemen raken uit balans. Beschermde soorten verdwijnen langzaam uit ons dagelijks beeld. En toch verwachten we soms dat natuur zich eindeloos blijft aanpassen aan onze wensen. Dat is een illusie.
STINAPA staat al veertig jaar midden in dat spanningsveld. Aan de ene kant de wens om natuur toegankelijk te houden voor bewoners en bezoekers. Aan de andere kant de harde realiteit dat bescherming soms betekent dat je grenzen moet stellen. Dat levert niet altijd applaus op. Niemand wordt blij als een ranger uitlegt dat een schip te groot is om aan een bepaalde boei aan te meren. Niemand vindt het prettig als er wordt gehandhaafd op visserijregels of natuurgebruik. De reflex is vaak direct: “Waarom zoveel regels?” of “STINAPA maakt alles moeilijk.”
Maar laten we de vraag eens omdraaien: wat gebeurt er als niemand grenzen stelt? Wat gebeurt er als we kwetsbare riffen onbeperkt blijven belasten? Als mangroves verdwijnen? Als beschermde soorten zoals de karkó blijven afnemen? Wat blijft er dan nog over van het Bonaire waar we allemaal zo trots op zijn? De waarheid is simpel: natuur beschermen zonder grenzen bestaat niet.
Een ranger spreekt mensen niet aan omdat hij plezier haalt uit handhaving. Hij doet dat omdat één verkeerd anker tientallen jaren rifgroei kan vernietigen. Een bioloog waarschuwt niet voor klimaatverandering om angst te creëren, maar omdat de signalen inmiddels zichtbaar zijn voor iedereen die eerlijk kijkt.
De mangroves van Bonaire zijn daar een goed voorbeeld van. Ze zijn niet alleen mooi om te zien; ze vormen een kraamkamer voor vissen, beschermen de kustlijn en spelen een essentiële rol in het ecosysteem van het eiland. Verlies van mangroves betekent verlies van natuurlijke bescherming voor Bonaire zelf. Maar tegelijkertijd moeten we als organisatie ook kritisch naar onszelf durven kijken.
Misschien voelde toezicht soms afstandelijk of controlerend. Misschien ontstond daardoor het beeld van een organisatie die vooral “nee” zegt. STINAPA zal misschien meer uitleg moeten geven over waarom bepaalde maatregelen nodig zijn. Want draagvlak ontstaat door mensen mee te nemen in het waarom. Door duidelijk te maken dat natuurbeheer niet bedoeld is om bewoners, vissers, watersporters of ondernemers tegen te werken, maar juist om ervoor te zorgen dat Bonaire leefbaar, aantrekkelijk en economisch sterk blijft … óók over twintig of vijftig jaar. De realiteit is namelijk dat onze natuur geen vanzelfsprekendheid meer is.
De wereld bewondert Bonaire om haar marine park, haar biodiversiteit en haar beschermde natuurgebieden. Maar die bescherming kost geld, inzet en soms ook moeilijke keuzes. Tegelijkertijd staat de financiële basis van natuurbeheer onder druk. Discussies over de Nature Fee laten zien hoe gevoelig het onderwerp is geworden en hoe belangrijk het is om transparant te blijven over keuzes, bestedingen en verantwoordelijkheden.
Toch moeten we eerlijk blijven: goede natuurzorg is niet gratis. Boeien onderhouden, toezicht houden, onderzoek doen, educatie verzorgen, invasieve soorten bestrijden en natuurgebieden beschermen vraagt structurele investeringen. Wie wél de lusten van natuurtoerisme wil behouden, maar niet bereid is te investeren in bescherming, creëert uiteindelijk zijn eigen probleem. De vraag is dus niet óf we natuur moeten beschermen. De vraag is hoeveel natuurverlies we bereid zijn te accepteren.
Veertig jaar STINAPA laat zien dat bescherming alleen werkt wanneer (rijks)overheid, ondernemers, bewoners, bezoekers en natuurorganisaties samen verantwoordelijkheid nemen. Niet tegenover elkaar, maar naast elkaar. Die gezamenlijke verantwoordelijkheid vraagt ook om een organisatie die meebeweegt met de tijd. Een organisatie die niet alleen beschermt en handhaaft, maar ook beter uitlegt, verbindt en samenwerkt.
Daarom wil STINAPA de komende jaren verder professionaliseren. Met een nieuwe bestuursstructuur en een Raad van Toezicht in oprichting willen we werken aan meer transparantie, betere communicatie en een sterkere verbinding met de samenleving. Niet vanuit betutteling. Niet vanuit macht. Maar vanuit verantwoordelijkheid. Want uiteindelijk gaat dit niet om STINAPA. Het gaat om Bonaire zelf. Over de vraag wat voor eiland wij willen achterlaten aan onze kinderen en kleinkinderen.
Een eiland waar natuur alleen nog bestaat op oude foto’s en ansichtkaarten? Of een eiland waar mensen ook over veertig jaar nog kunnen genieten van levende riffen, gezonde mangroves, schildpadden in zee en een natuur die niet alleen beschermd werd op papier, maar ook in de praktijk? Veertig jaar STINAPA gaat daarom niet alleen over natuurbeheer. Het gaat over verantwoordelijkheid. Over liefde voor het eiland. En vooral over de overtuiging dat wat wij samen beschermen, ook samen behouden blijft.
De natuur van Bonaire is van ons allemaal. En de toekomst ervan ook.
Anjelica Cicilia is voorzitter van het bestuur van STINAPA.
