“Wij moeten niet steeds in de moederlandrol schieten. We zijn vier zussen”. Zo deelde staatssecretaris Eric van der Burg deze week zijn interpretatie van gelijkwaardigheid met de leden van de Tweede Kamercommissie voor Koninkrijksrelaties, althans de 5 van de 17 die het debat over de samenwerking met Curaçao, Aruba en Sint Maarten wél de moeite van het bijwonen waard vonden. Het lijkt een mooie metafoor: dat zussen ondanks hun onderlinge verschillen tóch gelijkwaardig zijn, zal door niemand worden betwist. Maar gaat dat ook op als drie zussen niet vrijwillig in de familie zijn opgenomen, maar daartoe met geweld door de vierde zijn gedwongen? Dat is toch waarom die laatste anno nu wordt gevoeld als moeder en – kijkend naar de praktijk – meer nog als een nukkige stiefmoeder. En waardoor de drie zussen in helemaal niets op de vierde lijken.
Het is niet te hopen dat de woorden van Van der Burg moeten worden uitgelegd als een aankondiging dat Den Haag af wil van zijn verantwoordelijkheid voor het welzijn in de Caribische landen. In het debat ging het immers ook over het wederzijdse wantrouwen dat regelmatig opspeelt in de koninkrijksrelaties. De rijke denkt dat de anderen alleen maar op haar geld uit zijn, terwijl die op hun beurt haar vrekkig (en bazig, bot en weinig empathisch) vinden. Dus hoezo familiegevoel?
Een al lang voorbije bewindspersoon heeft de koninkrijksband wel eens vergeleken met een huwelijk. Ja, maar dan wel een gedwongen huwelijk en ook nog eens op erg eenzijdige huwelijkse voorwaarden. Laten we helder zijn: het is Nederland dat de eilanden ooit heeft geroofd en ze vervolgens op een mensonterende manier heeft gevormd tot wat ze nu zijn: landen in ontwikkeling. Wat een nogal rooskleurige titel is gezien de staat van bijvoorbeeld de sociaalmaatschappelijke voorzieningen, het onderwijs, de zorg en de wijdverbreide armoede. Moederland of zus, Nederland kan zich niet onttrekken aan zijn zorgplicht.
Dat is iets anders dan het geldinfuus weer open te draaien. “Geef ze geen vissen, maar een hengel”, was de oproep van commissielid Annabel Nanninga (JA21) aan Van der Burg. In dat licht zijn er bemoedigende initiatieven. Een daarvan is – ere wie ere toekomt, al zal het vast uit de koker van een slimme ambtenaar komen – een erfenis van staatssecretaris Zsolt Szabó: het CariFoodFund. Dat begint binnenkort met het verstrekken van subsidies en kredieten tegen gunstige voorwaarden om lokale voedselproductie te stimuleren.
Den Haag maakt de start van het fonds mogelijk met een donatie van 18 miljoen euro, maar het wordt pas echt een succes als ook eilandelijke financiële instellingen bijdragen. Daarmee ligt er een samenwerkingsmodel hoe je als ongelijke partners in het Koninkrijk gelijkwaardigheid in de praktijk brengt dat ook op heel veel andere beleidsterreinen toepasbaar is. Een voorbeeld daarvan kwam al in het commissiedebat ter sprake: een gemeenschappelijke afvalverwerking.
De illegale vuilstort op Bonaire begint voor Den Haag een steeds groter hoofdpijndossier te worden. Tegelijkertijd staan ook Curaçao en Aruba voor de vraag hoe ze op een verantwoorde manier van hun (vooral door het toerisme) snel groeiende berg afval afkomen. Op alle drie eilanden is het afvalaanbod te klein om op eigen houtje een recyclefaciliteit rendabel uit te baten. Maar als je de troep op één plek – bijvoorbeeld het terrein van de voormalige raffinaderij op Aruba – verzamelt, wordt het een stuk kansrijker. En als je dan ook afval uit de regio importeert en verwerkt tot weer bruikbare grondstoffen heb je misschien wel een lucratief verdienmodel te pakken. En is Den Haag van een kopzorg verlost.
Voor dat soort oplossingen is het niet nodig te doen alsof je zussen of echtelieden bent. Wat wel nodig is zijn partners of misschien nog beter gezegd bondgenoten die niet voortdurend jij-bakken, maar oog hebben voor elkaars noden en daar met inbreng van ieders kennis, middelen en creativiteit een effectieve aanpak voor bedenken. Dan heb je het over het benutten van de win-win potentie van het Koninkrijk waarvoor Aruba’s minister-president Mike Eman de afgelopen dagen met de blijmoedigheid van een missionaris bij alle Haagse deuren heeft aangeklopt.
Terwijl de kat van huis is, woedt in zijn land een verhit debat over de nieuwe rijkswet Houdbare Overheidsfinanciën Aruba (HOFA) waarin de voortzetting van het financieel toezicht door het Cft wordt geregeld. Het gaat niet om klein bier: zodra de wet van kracht is, levert dat Aruba de komende jaren honderden miljoenen rentevoordeel op. Geld dat anders aan inhalige Amerikaanse kapitaalverschaffers moet worden afgestaan en dus niet kan worden besteed aan voor de Arubaanse samenleving belangrijke zaken als onderwijs, sociale huisvesting, pensioenen, voedselzekerheid etc.
Des te onuitlegbaarder het is dat de vakbonden zich voor het karretje poep van de MEP hebben laten spannen. De gelen framen de HOFA als een terroristische aanslag op de autonomie en roepen op tot massief verzet. Dat mag natuurlijk, maar bijzonder is het wel als je weet dat hun (mis)leider W-C aan de wieg van de wet heeft gestaan. Om nu, gedegradeerd tot de oppositie, het volk met een, dat moet gezegd, vakkundige desinformatiecampagne op te hitsen tegen haar eigen geesteskindje HOFA.
De revolte beleefde gisteren zijn (voorlopige) dieptepunt met de oproep van W-C haar te vergezellen naar het kantoor van de Vertegenwoordiger van Nederland om daar op schelle toon te eisen dat staatssecretaris Van der Burg zijn excuses aanbiedt. Want hij heeft het Arubaanse volk, zo wil de MEP de argeloze burger doen geloven, dieper dan diep in zijn trots gekrenkt door te verklaren dat Aruba als het om goedkoop lenen van suikeroom Nederland gaat gelijk wordt getrokken met Curaçao en Sint Maarten.
Gelijke behandeling, daar zitten de neefjes en nichtjes van W-C niet te wachten. Die staan er op “apart” te worden behandeld, zelfs als dat er toe leidt dat de voedselbank alleen nog maar broodjes autonomie uit te delen heeft. Benieuwd hoe de vakbonden dat aan hun leden gaan uitleggen.
Namens “velen” publieke excuses van Van der Burg geëist
