Amsterdam – Voormalig minister van Koninkrijksrelaties Ronald Plasterk vindt het “onbegrijpelijk” dat minister-president Rob Jetten zo veel tijd besteedt aan het Caribisch deel van het Koninkrijk. Plasterk, die zelf als minister weinig indruk maakte, doet dat in zijn column in de vrijdageditie van de Telegraaf:
Ronald Plasterk: onbegrijpelijk dat Rob Jetten zo’n uitgebreide reis maakt langs de Antillen, terwijl de wereld in brand staat
Er zou best iets voor te zeggen kunnen zijn dat de portefeuille ’Koninkrijksrelaties’ bij de minister-president berust. Ons Koninkrijk bestaat uit vier landen: Nederland, Curaçao, Aruba en Sint Maarten.
De minister-president heeft de koning in zijn portefeuille, spreekt wekelijks op het paleis met de koning, en een belangrijke bindende factor tussen de vier landen van het Koninkrijk is dat de vier landen eigen regeringen hebben, maar dat die alle vier onder dezelfde koning vallen. Dus zou de minister-president die de koning in portefeuille heeft ook best deze relaties van de koning in portefeuille kunnen nemen.
Er zou wellicht wat voor te zeggen zijn, maar het is de portefeuilleverdeling beslist niet. Er is een aparte bewindspersoon voor Koninkrijksrelaties. Misschien moet de lezer nu even opzoeken wie dat is in dit kabinet: Eric van der Burg. Zijn portefeuille is ’Staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid’.
Daarmee verhoudt de minister-president zich tot de portefeuille Koninkrijksrelaties zoals hij zich verhoudt tot elke portefeuille van andere bewindspersonen in het kabinet. Er is overigens één portefeuille waar de minister-president en de minister duidelijk overlappen, en dat is Buitenlandse Zaken.
Gezicht van ons land
Het valt niet te ontkennen dat de minister-president in het buitenland het politieke gezicht is van ons land, en in de vele jaren dat ik als minister in de Trêveszaal kwam, nam je inderdaad wel eens waar dat het voor de minister van Buitenlandse Zaken slikken was als hij weer eens een stap opzij moest doen. Anderzijds, juist omdat dit een voor de hand liggend gebied van overlappende verantwoordelijkheden is, zijn de departementen én de bewindspersonen erop ingesteld om hier op een verstandige manier mee om te gaan.
Voor alle andere portefeuilles is een wijze minister-president zeer terughoudend om zich te begeven op het terrein van een collega. Ten eerste is de portefeuille staatsrechtelijk echt toebedeeld aan portefeuillehouders; dat is de enige persoon die hierover spreekt namens het kabinet. Bovendien begrijpt iedereen die ooit leidinggevende ervaring heeft opgedaan dat je mensen enorm demotiveert als je door hun portefeuille gaat fietsen.
Eén kleine aanvaring met Rutte
Ik heb zelf vijf jaar de portefeuille Koninkrijksrelaties mogen doen, langer dan anderen in de recente geschiedenis van ons land. In het begin van het kabinet-Rutte II heb ik op dit gebied één kleine aanvaring gehad met Rutte, die een voortreffelijk functionerende minister-president was.
Laat ik allereerst zeggen dat Mark Rutte zich ergerde aan mensen die in de Cariben gewichtig gingen lopen doen, en dat hij naar de overzeese gebiedsdelen keek met de soberheid die zijn levensstijl kenmerkt. Die ene kleine aanvaring was toen een politicus op Curaçao stoer wilde doen tegenover de eigen achterban door volledige onafhankelijkheid van Nederland te bepleiten, waarop Rutte tegen de pers antwoordde dat wat hem betreft dat direct geregeld kon worden (zijn woordkeuze was om het land ’op Marktplaats te zetten’).
Ik heb hem toen gezegd deze inmenging niet op prijs te stellen, dat het heelhouden van de relaties al moeilijk genoeg was, en hij verontschuldigde zich onmiddellijk en heeft het nooit meer gedaan. De enige kritiek die je op Rutte kon hebben, is dat hij wel met heel veel afstand en soberheid naar de Cariben keek, en pas na een paar jaar ertoe te bewegen was kort éénmaal op bezoek te komen.
Hyperactief bezig op de Antillen
Tegen die achtergrond is het werkelijk bevreemdend om onze huidige premier Jetten zo hyperactief bezig te zien op de Antillen. Hij plaatst foto’s op X, en hele verhalen over het eiland Saba waar tweeduizend mensen wonen, en de voortgang van infrastructurele projecten daar.
Het is op twee manieren gek. Ten eerste is het allemaal volledig de portefeuille van Eric van der Burg. Die heeft verder alleen de Rijksdienst in portefeuille (iets wat in het kabinet-Rutte door Stef Blok werd gecombineerd met de volledige portefeuille Wonen), en hij is een ervaren bestuurder, dus het zal niet zo zijn dat Van der Burg zijn portefeuille niet in zijn eentje aankan.
De wereld staat in brand
Maar belangrijker is het andersom: de wereld staat in brand. In het buitenland bestaat op meerdere plaatsen oorlogsdreiging. In het binnenland heeft D66 onder de leiding van Rob Jetten enorme beloftes gedaan, zoals het oplossen van de woningnood door er tien steden bij te bouwen.
Inmiddels hoor je van die beloftes niets meer, maar jongeren kunnen geen betaalbaar huis vinden. De migratie is totaal niet onder controle, en er leeft op veel plaatsen grote onrust over de komst van asielzoekerscentra. Kortom, er is enorm veel werk aan de winkel.
Het is daarom compleet onbegrijpelijk wat Rob Jetten aan het doen is door een zo uitgebreide rondreis te maken over de zes eilanden van het Koninkrijk, en er vervolgens ook inhoudelijk allerlei standpunten over naar buiten te brengen en continu beeldmateriaal te verspreiden. Is het vluchtgedrag? Is het gebrek aan bestuurlijke ervaring? Amateurisme? Is er niemand die hem tegen zichzelf in bescherming neemt?
