In de zondagse estafette-rubriek ‘Bericht uit…’ belichten columnisten uit de Caribische delen van het Koninkrijk bij toerbeurt de kanten van hun eiland waarvan zij vinden dat die de aandacht van alle koninkrijksburgers verdienen. Vandaag komt het bericht uit Aruba.
De Nachtwacht
Door Jessica Besselink
In Nederland plan je een uitje naar de meubelboulevard. Op Aruba word je wakker in een tent op het strand. Het strand was ooit de huiskamer van de Arubaan: een plek om samen te komen, uit te rusten, te vieren. Nu staan er ligbedden voor toeristen, resorts claimen het uitzicht en wie onder een palapa gaat zitten, riskeert discussie met security. Alleen tijdens Semana Santa, de Goede week, neemt de Arubaan zijn strand even terug met een kampeervergunning op zak. De wet beschermt het strand op papier. Maar kampeervergunning of niet: in de praktijk bepaalt de economie wie er welkom is.
De praktijk is weerbarstiger. Want terwijl de wet de schildpad beschermt, de shoco beschermt, de mangroven beschermt, verdwijnt de ruimte voor al deze oorspronkelijke bewoners gestaag. Niet door één grote beslissing, maar door duizend kleine keuzes die samen richting geven: meer kamers, meer bezoekers, meer omzet.
De Arubaan is niet de enige die is verdrongen. De schildpad en de shoco zijn hem al voorgegaan. Kustlijn die decennialang als nestelplaats diende, is weg. Shocoholen zijn vernietigd door bouwprojecten. Het nationale symbool, dakloos gemaakt. De wet beschermt hen op papier. De realiteit heeft al beslist.
Ik loop vrijwillig wacht op het strand. Van maart tot oktober zijn er elke avond en ochtend vrijwilligers van Turtugaruba op verschillende stranden. We lopen in het donker, in donkere kleren, zonder licht: licht desoriënteert de moeders die uit zee komen om te nestelen. We houden het donker. We bewaken de nesten. Seizoen na seizoen, kilometers per nacht, onbetaald. Sommigen doen dit al twintig jaar.
Wat we bewaken is kwetsbaar op een manier die moeilijk uit te leggen is aan wie het niet heeft gezien. Een moeder schildpad die licht ziet of lawaai hoort, keert om. Ze legt haar eieren ergens anders, of helemaal niet. Weken later begeleiden we de pasgeboren schildpadjes de zee in, kleine wezens die hun weg zoeken op het licht van de maan, maar straatlantaarns kunnen aanzien voor de glinstering van de zee. Lichtverontreiniging neemt toe. Straatverlichting, resorts, parkeerterreinen vormen samen de gloed die de kust nooit meer echt donker laat worden.
Edith en Richard van der Wal bouwden decennia geleden al een systeem op van onderzoek, monitoring en bescherming, lang voordat Turtugaruba in 2003 werd opgericht. Wat zij hebben gecreëerd is meer dan vrijwilligerswerk: het is een levend kennisarchief. Dankzij hen komen de schildpadden nog steeds naar Eagle Beach. Zonder dat fundament zou dit stilletjes zijn verdwenen, zeker in het licht van de overbebouwing van de laatste jaren.
Greg Peterson begon met een camera en een liefde voor vogels. Dat groeide uit tot rechtszaken. Keer op keer stapte hij naar de rechter met de overtuiging dat de wet betekenis moet hebben buiten het papier. Hij zorgde ervoor dat de shoco als nationaal symbool werd erkend, installeerde kunstmatige nesten toen de natuur geen ruimte meer bood, en vocht de Bubali-wetlands vrij, inmiddels erkend als internationaal beschermd Ramsar-wetlandgebied. Dat is de vrucht van een leven in dienst van wat hij liefheeft.
Wat hier gebeurt is bewonderenswaardig. Maar het is compensatie, geen systeem. Compensatie voor wetten die wel bestaan, maar niet worden gehandhaafd. Voor grenzen die zijn gesteld, maar nooit getoetst. Voor keuzes die worden uitgesteld omdat de economische afhankelijkheid te groot voelt om aan te raken. Ondertussen is het punt van sustainability al gepasseerd en zijn we in overlevingsstand. Toerisme, natuur en bewoner concurreren om dezelfde vierkante kilometers op een eiland dat niet groter wordt. Dat is geen beheerskwestie meer. Het is een existentiële keuze: wat willen we hier bewaren, en voor wie?
De zeeschildpad staat wereldwijd op de lijst van bedreigde soorten. De shoco is ook bedreigd. Als we niet kiezen, maken we alsnog een keuze, alleen niet bewust. En dan is het wachten tot ze alleen nog achter glas bestaan. In een museum. Zoals de Nachtwacht. Nederland heeft zijn Nachtwacht veilig achter glas in het Rijksmuseum. Onze schildpadden zwemmen door wereldoceanen. Zij zijn Arubaans erfgoed. Maar erfgoed bescherm je niet met bevlogenheid. Je beschermt het met kaders.
Aruba’s nachtwacht loopt in het donker over het strand. Als het goed gaat, is het stil genoeg. Donker genoeg. Dan zie je de sporen, de brede sleep van een moeder die uit zee is gekomen om haar eieren te leggen. Dan kruipen honderd kleine schildpadjes richting het water, geleid door het licht van de maan. Zo hoort het te zijn. Niet als uitzondering, maar als norm. Voor de schildpad die er was voor de eerste toerist landde. Voor de shoco die zijn naam draagt als nationaal symbool, maar zijn huis niet meer kan vinden. Voor de Arubaan die alleen tijdens Semana Santa de ruimte mag nemen om van zijn eigen strand te genieten. Al wat van waarde is, weerloos, zolang we het overlaten aan wie zich geroepen voelt.