In de bioscoopfilm WOW! speelt de natuur van de zes eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk de hoofdrol. WOW! is veel meer dan een film. Mede-initiatiefnemer Bianca Peters vertelt er in de aanloop naar de première meer over.
“Recht doen aan wat ons verwondert”
Door Bianca Peters
Soms begint verwondering met stilte. Met dat ene moment waarop de zee zich uitstrekt als een eindeloze ademhaling en je voelt: dit is zoveel groter dan ons. Ik sta op Bonaire met m’n voeten in de branding op de plek die volgens geleerden als eerste onder water zal lopen door klimaatverandering. Terwijl ik naar de golven over m’n voeten blijf kijken, dwalen m’n gedachten af naar 28 januari van dit jaar.
In een rechtszaal in Den Haag klonk een oordeel dat alles veranderde. In de klimaatzaak die Greenpeace Nederland samen met acht inwoners van Bonaire aanspande tegen de Nederlandse Staat, oordeelde de rechter dat de Staat de inwoners van Bonaire onvoldoende beschermt tegen de gevolgen van klimaatverandering en hen daarmee slechter behandelt dan inwoners in Europees Nederland.
Laat dat even bezinken. De uitspraak is juridisch van aard, maar de betekenis reikt zoveel verder dan wetboeken en beleidskaders. Zij raakt aan een fundamentele vraag: hoe zorgen we ervoor dat bescherming, rechtvaardigheid en toekomstperspectief voor alle delen van het Koninkrijk gelijkwaardig zijn, ook wanneer de zee ertussen ligt?
Voor WOW! is dit geen abstract debat. Onze verhalen vertrekken altijd vanuit de diepe verwevenheid tussen mens en natuur. We laten het rif zien, maar ook de visser. We tonen de mangrove, maar ook het kind dat er leert wat veerkracht betekent. We vieren schoonheid, maar nooit als losstaand decor. Natuur is hier bestaansvoorwaarde.
Juist daarom is deze uitspraak zo betekenisvol. Bonaire, en daarmee ook de andere Caribische eilanden van het Koninkrijk, bevindt zich in de frontlinie van klimaatverandering. Hittegolven worden intenser. Neerslagpatronen veranderen. Koraalriffen staan onder druk door opwarming van de zee. Wat in internationale rapporten als statistiek verschijnt, vertaalt zich hier in dagelijkse realiteit en tastbare zorgen: over voedselzekerheid, gezondheid, infrastructuur en economische toekomst.
De rechtbank heeft nu erkend dat deze kwetsbaarheid vraagt om concrete, versnelde en adequate maatregelen. Dat bescherming geen gunst is, maar een recht. En dat ongelijkheid in klimaatbeleid niet te rechtvaardigen is. En heel eerlijk; hadden we hier echt een rechtbank voor nodig om tot deze conclusie te komen?
Voor WOW! voelt dit als een kantelpunt. Niet als een overwinning in juridische zin, maar als bevestiging van wat we met WOW! al die tijd proberen te laten zien: natuur is geen decor. Het is bestaansvoorwaarde. En als die onder druk staat, staat alles onder druk. Verwondering om al het bijzondere om ons heen en de verantwoordelijkheid daarvoor zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Verwondering zonder handelen blijft oppervlakkig. Handelen zonder verwondering verliest zijn ziel.
De kracht van natuur, haar schoonheid, haar veerkracht, inspireert. Maar zij vraagt ook om zorg, om visie, om investeringen die verder kijken dan de korte termijn. Kleine eilanden zijn geen voetnoot. Ze zijn frontlinie, ze zijn een spiegel van wat wereldwijd speelt. Hier zie je als eerste wat de wereld als geheel te wachten staat. Misschien is dat wel de grootste les voor ons allemaal.
Ik sta nog steeds met m’n voeten in het water terwijl ik dit allemaal overdenk en me ook de vraag stel; hoe maken we de rest van de wereld wakker? WOW! helpt daarin een stukje. Ik zie het keer op keer gebeuren. Steeds meer mensen weten ons te vinden. Want wanneer we in WOW! de onderwaterwereld vastleggen of het verhaal vertellen van eilandbewoners die zich inzetten voor natuurbehoud, doen we dat niet alleen om te raken. We doen het om te verbinden. Om te laten zien dat ecologie, economie, cultuur, land en water geen gescheiden werelden zijn, maar één samenhangend systeem.
Het recente vonnis onderstreept precies dat. Terwijl de zon hier nog altijd schittert op het water, weten we dat schoonheid alleen niet genoeg is. Bescherming vraagt om keuzes. Om moed. Om liefde voor alles om je heen. Om consistent beleid dat recht doet aan de realiteit van vandaag én de generaties van morgen.
Dat is het dubbele van deze tijd. Alles is nog steeds prachtig. En alles staat onder druk. Dus laten we blijven kijken. Blijven verwonderen. Blijven vertellen. Blijven luisteren naar elkaar. Maar ook blijven handelen. En misschien, heel misschien, is dat precies wat deze uitspraak ons vraagt: niet alleen kijken naar wat we dreigen te verliezen maar gewoon recht doen aan wat ons al die tijd heeft doen roepen: WOW!
Klik HIER om het vonnis in de klimaatzaak Bonaire terug te lezen