Had u ook zo te doen met staatssecretaris Eddie van Marum bij het zien hoe hij zich donderdag door het debat met de Tweede Kamercommissie over het gifschandaal op Bonaire spartelde? Het zal je maar overkomen: alsof het nog niet genoeg is als goedaardige, misschien ietwat naïeve Greuninger deel uit te maken van het rampzaligste kabinet ooit en dan vlak voor de verlossing ook nog het Haagse hoofdpijndossier Koninkrijksrelaties in de maag gesplitst krijgen. De tijd was te kort om een gewogen oordeel over hem te vellen, maar wat we dankzij zijn laatste publieke optreden wel te weten zijn gekomen, is dat Van Marum aanmerkelijk bedrevener dan voorganger Szabó is in het oplezen van door zijn ambtenaren bij elkaar gesjoemelde uitvluchten om het staatsfalen achter een verstikkend rookgordijn te verhullen.
Het moederland gaat er gretig prat op dat het ambtelijk apparaat garant staat voor bestuurlijke stabiliteit in een land waar het kan gebeuren dat de Trêveszaal wordt bevolkt door een gezelschap van overwegend zonderlingen dat, onder geen-leiding van een achtste k(n)eus minpres, geen benul heeft van besturen. Gisteren hebben ze in hun laatste ministerraad met een kroketje bij wijze van oprotbonus afscheid van elkaar genomen. Op naar een bestaan zonder status en dienstauto met chauffeur, maar wel met wachtgeld.
Een nieuwe ploeg staat te trappelen om over anderhalve week het koninklijke bordes te bestijgen. Toch is dat allerminst een garantie op betere tijden voor de inwoners van het Caribische deel van het Koninkrijk. Uitgerekend op het gebied van de samenwerking met de eilanden lijkt het geen voordeel dat, zoals in sommige andere landen, de ambtelijke top bij een machtswisseling niet hoeft op te krassen . Eric van den Burg zal als de nieuwe staatssecretaris van Koninkrijksrelaties met informatie worden gevoed van dezelfde ambtenaren die van Marum deze week zo veel onzin lieten uitkramen.
Ze doen dat om het eigen falen te maskeren dat er toe heeft geleid dat burgers van de bijzondere gemeenten Bonaire, Sint Eustatius lang niet in aanmerking kwamen voor kinderbijslag, pas in 2024 een bestaansminimum werd vastgesteld (maar nog altijd niet ingevoerd), een WW-regeling ontbreekt evenals het verdrag tegen huiselijk geweld, de staat hun mensenrechten schendt en ze discrimineert door ze niet te beschermen tegen klimaatverandering en Statianen en Sabanen voor 10 minuten vliegen naar een noodzakelijke afspraak op Sint Maarten evenveel betalen als een week boodschappen.
Het falen kwam in het debat over de illegale vuilstort op Bonaire haarscherp aan de oppervlakte. Al ruim 10 jaar is bij de ministeries van BZK en IenW bekend dat er onverantwoord grote risico’s bestaan voor de volksgezondheid, natuur en milieu. Al even lang is bekend dat achtereenvolgende eilandbesturen de urgentie niet hebben willen inzien, als dat al iets zou hebben uitgehaald. Want de problematiek is qua omvang en aard zo groot dat het openbaar lichaam niet de vereiste expertise, uitvoeringskracht en financiën heeft.
Toch liet de ambtelijke ondersteuning Van Marum en zijn collega van IenW Aartsen donderdag in de volle openbaarheid liegen dat de “democratische spelregels” het niet toestaan de regie over te nemen. Dat had al lang wel gekund als de ministeries adequaat hadden gereageerd op het vonnis van een jaar geleden toen de wnd. rijksvertegenwoordiger de zeggenschap over de bijna voortdurende brandende gifbelt wilde overnemen. De rechter gaf hem gelijk dat het eilandbestuur zijn taken structureel verwaarloost, maar floot hem terug vanwege procedurele fouten.
Dat een jaar lang niets is gedaan om deze recht te zetten, doet vermoeden dat Den Haag de uitspraak heeft aangegrepen achterover te leunen en zich te verschuilen achter een Bestuurscollege en eilandsraad die hulp als een aantasting van zelfbeschikking beschouwen en er niet mee zitten burgers, natuur en milieu letterlijk te laten stikken. Dat heet inderdaad taakverwaarlozing. Maar die valt in het niet bij het verzaken van de zorgplicht door de betrokken ministeries die wél over alles beschikken wat nodig is om het acute gevaar weg te nemen. Van de bestuurlijk zeer ervaren Van den Burg is te hopen dat hij zich niet heeft laten inhuren om uit het ambtelijke smoezenboek voor te dragen.
Gelukkig is er ook nog positief nieuws te melden: het Bestuurscollege van Bonaire laat zien dat klein zijn je er niet van hoeft te weerhouden groot te denken. Bescheiden als ze zijn schreeuwden ze het niet zelf van de daken, maar dankzij een lek weten we dat er in stilte wordt gewerkt aan de oprichting van een Bureau Internationale Betrekkingen. Voorlopig met alleen een vestiging in Den Haag, maar Brussel en de Big Apple lonken. Want het behartigen van Bonairiaanse belangen kun je natuurlijk niet toevertrouwen aan de diplomaten van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Voor het bestormen van de wereld wordt 1 miljoen dollar aan opstartkosten uitgetrokken. Peanuts als je bedenkt dat daarvoor de deuren van de EU en de VN voor Bonairiaanse lobbyisten opengaan. Het schijnt dat de Colleges van B&W van onder meer Ameland en Tietjerksteradeel zouden overwegen het voorbeeld van Bonaire te volgen.
