Den Haag – De Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) heeft noemt het “onaanvaardbaar” dat het Tweede Kamerlid Henk Vermeer (BBB) met zijn schriftelijke vragen over het vonnis in de Klimaatzaak Bonaire als “publieke ambtsdrager de onafhankelijkheid van de rechter ter discussie stelt.”
Dat zit de NVvR zo hoog dat de vereniging op haar website een verklaring heeft gepubliceerd:
De kamervragen spreken over “de onmiskenbaar vooringenomen houding van de rechter”. Deze stelling is een gepasseerd station als de rechter een geschil heeft beslecht. Dit te stellen nadat de rechter uitspraak heeft gedaan, is het doelbewust aantasten van het gezag van rechterlijke beslissingen. Dat is een aanval op de rechtsstaat en een onaanvaardbare verdachtmaking van de rechters die deze uitspraak hebben gedaan. Zo’n aanval op de rechterlijke macht past een lid van de Tweede Kamer niet.
Hoe het zit
Als partijen het niet eens zijn kunnen zij een geschil waar zij zelf niet uitkomen ter beslissing voorleggen aan de rechter, als onafhankelijke derde. De rechter beslecht dan dit geschil. De rechter doet dat door het recht toe te passen op de feiten die op basis van het debat tussen partijen worden vastgesteld. Een partij die het niet eens is met de uitleg en de toepassing van het recht op de feiten die zijn vastgesteld, kan – in beginsel – in hoger beroep gaan. De zaak wordt dan opnieuw door een andere rechter behandeld en beoordeeld.
Uitgangspunt van de democratische rechtsstaat is dat de rechter onafhankelijk en onpartijdig is. Als een partij meent dat de rechter in een zaak niet onpartijdig is of dat de schijn van partijdigheid gerechtvaardigd is, kan die partij de rechter wraken. Andere rechters beslissen over zo’n wrakingsverzoek.
Verder heeft een rechter, net als ieder ander, het recht op vrije meningsuiting en mag hij zich in de samenleving actief opstellen. Bij de uitoefening van zijn functie laat hij zich bovendien niet leiden door persoonlijke opvattingen.
Deze zaak
Het vonnis van de Rechtbank Den Haag van 28 januari 2026 in een door Greenpeace tegen de Staat aanhangig gemaakt geschil met betrekking tot klimaatverandering op Bonaire is aanleiding voor de kamervragen van Vermeer. Uit die vragen kan worden afgeleid dat Vermeer het niet eens is met deze beslissing van de rechter. Dat kan gebeuren. Het kabinet heeft het parlement geïnformeerd dat besloten zal moeten worden over nadere stappen, waaronder begrepen het al dan niet instellen van hoger beroep.