In de zondagse estafette-rubriek ‘Bericht uit…’ belichten columnisten uit de Caribische delen van het Koninkrijk bij toerbeurt de kanten van hun eiland waarvan zij vinden dat die de aandacht van alle koninkrijksburgers verdienen. Vandaag komt het bericht uit Aruba.
Branding, imago en algoritmen
Door Jessica Besselink
De eerste week van 2026 begon met meerdere dodelijke verkeersongelukken, tragedies waarbij chauffeurs na de aanrijding de plaats van het ongeval verlieten. Terwijl families probeerden te begrijpen wat er was gebeurd, voltrok zich online een heel ander proces. De manier waarop hierover wordt bericht liet zien dat drama en sensatie het verhaal sturen. Namen en foto’s van vermeende daders verschenen online; soms via de nieuwsmedia zelf, soms via anonieme posts in de grotere Facebookgroepen, de Arubaanse versies van Marktplaats, met tienduizenden volgers. Op Aruba kan iemand in één ogenblik voorpaginanieuws worden. Privacy bestaat nauwelijks: één beeld volstaat om iemand publiek te framen. Niet de ernst van de feiten staat daarbij centraal, maar de zichtbaarheid ervan, omdat verontwaardiging likes en comments oplevert. Media zijn in handen van marketeers.
Wie ook leven van likes en comments zijn politici, die minutieus hun imago beheren. Personal branding lijkt belangrijker dan inhoud. Ministers en parlementariërs cureren hun publieke optreden tot in detail en lijken soms wel fotomodellen. Politiek is influencer-werk geworden. Wat in het nieuws werkt, werkt ook in de politiek. We bevinden ons in een journalistiek vacuüm: feitelijk, kritisch en correct nieuws is moeilijk te vinden, uitzonderingen daargelaten. Zelfs media uit het moederland lijken die werkelijkheid niet altijd te kennen wanneer nog steeds wordt gesproken over “de Antillen” – een staatkundige constructie die al vijftien jaar niet meer bestaat.
Voor een eiland dat leeft van toerisme is imago alles. Aruba verkoopt veiligheid: weinig criminaliteit, buiten de orkaanzone. Een land dat afhankelijk is van toerisme kan zich geen instabiliteit permitteren, en dus ook geen volledige openheid over risico’s. We kunnen het ons simpelweg niet veroorloven om onze perceptie van veilige bestemming te verliezen. Maar als een dictator 400 kilometer verderop, de afstand tussen Groningen en Maastricht, van zijn goed beveiligde bed gelicht kan worden, dan is het moeilijk volhouden dat er niets aan de hand is, alles onder controle. Eén dag zonder vliegverkeer kost al miljoenen. Die kwetsbaarheid maakt stilte aantrekkelijk.
Afgelopen weekend gaf ons een Covid-lockdown-déjà-vu: niet alleen de ongemakkelijke stilstand, maar het eindeloze scrollen en zoeken naar betrouwbaar nieuws. Je opent app na app, social media, nieuwsfeeds – maar wat je vindt is deels speculatie, deels sensatie, deels incomplete informatie. Het is geen toevallige frustratie, maar een symptoom: je raakt jezelf kwijt tussen wat er gebeurt en wat er verteld wordt. Nieuws zou objectief, feitelijk, relevant, betrouwbaar en volledig moeten zijn.
Dat informatie hier wordt gefilterd, staat niet los van hoe besluitvorming binnen het Koninkrijk is ingericht. Politicoloog Wouter Veenendaal noemt dit een democratisch deficit: formeel zijn de landen gelijkwaardig, maar in de praktijk worden cruciale besluiten genomen in Den Haag, in organen waar Caribische burgers niet voor kunnen stemmen. Wij leven met de gevolgen van beleid dat elders wordt gemaakt, zonder echte invloed op wie daarover beslist. Hoe groter de afstand tot het eiland, hoe meer de informatie vervormt of simpelweg verdwijnt, omdat het Caribische deel van het Koninkrijk zelden interessant genoeg wordt gevonden voor het Europese publiek.
Terwijl het in de regio al maanden rommelde, bleef het vanuit de Arubaanse regering stil. De Arubaanse minister-president gaat niet over defensie of internationale wateren, maar liet zich ook niet uit over wat de situatie voor Aruba zou kunnen betekenen. In het licht van marketing is dat begrijpelijk: spreken over voorbereiding betekent erkennen dat er risico’s bestaan, en dat botst met de zorgeloosheid die hier wordt verkocht. We moeten koste wat kost het imago van One Happy Island behouden.
Arubanen zullen daar weinig moeite mee hebben. Wij zullen dansend en feestend ten onder gaan. Op de dag dat er geen vliegtuigen vlogen, waren de supermarkten inderdaad druk; niet om water, wc-papier of blikvoer in te slaan, maar om alcohol en snacks voor de aftrap van het carnavalsseizoen, de Lighting Parade. Gaat de Lighting Parade vanavond door? Dat was de overheersende vraag op sociale media op de ochtend dat we wakker werden met het nieuws dat de Verenigde Staten onze buurman Venezuela was binnengevallen en het luchtruim was gesloten.