In de zondagse estafette-rubriek ‘Bericht uit…’ belichten columnisten uit de Caribische delen van het Koninkrijk bij toerbeurt de kanten van hun eiland waarvan zij vinden dat die de aandacht van alle koninkrijksburgers verdienen. Vandaag komt het bericht uit Saba.
Deel 2: Wat is de toekomst voor Saba’s jeugd?
Door Hazel Durand
In deel 2 sprak ik met professionals in het veld en een ouder, die allen hun betrokkenheid bij het vinden van duurzame, langetermijnoplossingen benadrukten.
In mijn vorige column stond de integratie van adolescenten met speciale behoeften op de arbeidsmarkt centraal. Uit gesprekken met experts blijkt dat er plannen zijn om gespecialiseerde ondersteuning tot 24 jaar aan te bieden. Terwijl andere eilanden al systemen voor begeleid wonen hebben, ontbreekt dat op Saba nog. Het dichten van dit gat zal de komende jaren cruciaal zijn.
Rayann Ramdin, psycholoog bij EC2 – Expertise Centrum Onderwijs, gespecialiseerd in detectie en diagnostiek, legt uit dat leerlingen met speciale behoeften momenteel meer dan 20 procent van de basisschoolbevolking op Saba vormen. “Hoewel dit niet altijd om officieel gediagnosticeerde gevallen gaat, geeft het wel een goed beeld van hoeveel kinderen extra ondersteuning nodig hebben,” zegt ze. EC2 begeleidt ook leerlingen met dubbele of ernstige ondersteuningsbehoeften.
Speciale behoeften kunnen zich op verschillende manieren uiten, legt Ramdin uit. “Je ziet het in gedrag, in hun concentratie of aandacht. Sommigen hebben een bevestigde categorie – we spreken liever niet te veel over diagnoses – die hun gedrag verklaart.” Ze benadrukt het belang van een duidelijk onderscheid tussen onderwijszorg en ondersteunende zorg. Hoewel de vraag naar onderwijsondersteuning groeit, is het systeem al overbelast, waardoor essentiële onderdelen zoals training in dagelijkse vaardigheden vaak tekortschieten.
Sinds 2018 heeft EC2 flinke stappen gezet in vroege detectie en testmethoden. Ramdin is verantwoordelijk voor diverse screenings, waaronder cognitieve tests en gedragsbeoordelingen. Wanneer een klinische evaluatie nodig is, verwijst ze leerlingen door naar een huisarts of geestelijke gezondheidszorg voor verdere beoordeling en officiële diagnose. Ondanks dat EC2 al 15 jaar actief is, blijft het team klein. Toch biedt men een breed scala aan diensten en wordt er nu zelfs getest op kinderdagverblijven. “We kunnen gesprekken voeren met leerkrachten, observaties doen – veel dingen die vroeger niet mogelijk waren,” zegt Ramdin.
In oktober diende PEP-eilandraadslid Julio Every een motie in waarin werd gepleit voor meer aandacht voor de langetermijnbehoeften van leerlingen met speciale behoeften via de oprichting van een centrum voor levensvaardigheden. Het Bestuurscollege erkende de motie en gaf aan gesprekken te starten met de interim-directeur om bestaande knelpunten aan te pakken. Het gezamenlijke doel: “Ervoor zorgen dat alle kinderen op Saba gelijke, hoogwaardige en duurzame zorg en onderwijs krijgen, terwijl de druk op instellingen wordt verminderd en gezinnen holistisch worden ondersteund.”
Het belang van een dergelijk centrum wordt duidelijk in gesprekken met andere professionals. Veel leerlingen zullen langdurige zorg nodig hebben, onder wie kinderen met traumatisch hersenletsel, kinderen op het autismespectrum en leerlingen met sociaal-emotionele gedragsuitdagingen.
Bij het aanpassen van een Nederlands model aan de Caribische context is lokale kennis cruciaal. Henrietta Hassell, moeder van een zoon met autisme op niveau twee, uitte haar zorgen over de toekomst van haar kind. “Het is erkend dat veel leerkrachten niet volledig toegerust zijn om individuele gevallen zoals dat van mijn zoon te begeleiden,” vertelt ze. “Trevor is rustiger, dus hij kan gemakkelijk over het hoofd worden gezien. Een leerkracht richt zich vaak op de kinderen die lawaai maken of storend zijn, maar Trevor heeft iemand nodig die altijd bij hem is. Door het beperkte aantal medewerkers krijgt hij niet de aandacht die hij nodig heeft.”
Hassell overweegt daarom een verhuizing naar Nederland, waar ze gelooft dat haar zoon betere kansen zal hebben. Ze beseft dat het achterlaten van haar leven op Saba een enorme stap is. Ze benadrukt dat een centrum voor levensvaardigheden een groot verschil zou kunnen maken. “Het feit dat het eiland nu nog niet is toegerust om de groeiende groep kinderen met speciale behoeften te ondersteunen, baart mij grote zorgen. Wat zal er met onze kinderen gebeuren?”
Hoewel ouders vaak de nadruk leggen op academisch succes, kan het aanleren van dagelijkse vaardigheden soms veel belangrijker zijn voor de ontwikkeling van een kind. Voor leerlingen uit gezinnen met een laag inkomen ligt de focus vaker op praktische en inzetbare vaardigheden, zodat ze later zelfstandig kunnen functioneren. Naast het voorbereiden van kinderen op zelfstandig leven, moet de gemeenschap ook groeien in acceptatie en inclusie. Professionals benadrukken dat de samenleving de mogelijkheden van elk kind moet erkennen en zich moet afvragen: hoe kunnen we hem of haar het beste ondersteunen?
Ramdin stelt dat de arbeidsmarkt actief mogelijkheden moet identificeren voor mensen met speciale behoeften. Zo kunnen scholen een 5–10-jarenplan voor hun curriculum maken. Ze wijst erop dat het huidige systeem het aanleren van levensvaardigheden nog niet prioriteert, omdat dit formeel niet tot hun verantwoordelijkheid behoort.
Part 2: What is the future for Saban youth?
In Part 2 of this ongoing discussion, I spoke with professionals in the field and a parent, all of whom expressed a deep commitment to finding long-term, sustainable solutions.
I concluded my previous publication by highlighting concerns surrounding the integration of adolescents with special needs into the labor market. Through discussions with professionals, I learned that there are plans to extend specialized support services up to the age of 24. However, while other islands have supported living systems in place for individuals with special needs, Saba currently does not. Addressing this gap will be essential in the years ahead.
Rayann Ramdin, Psychologist at EC2 – Expertise Center Education, who specializes in detection and testing, noted that students with special needs currently account for more than 20 percent of Saba’s primary school population. While these figures do not represent formally diagnosed cases, they provide an important indication of the number of children requiring additional support. EC2 also works with a group of students who have dual or severe needs.
According to Ramdin, special needs can manifest in various ways. “You see it in behavior. You see it in their ability to focus, their attention. So, some of them do have a confirmed category, we try not to say diagnosis too much, but a confirmed category that explains the behavior.” Ramdin emphasized the importance of distinguishing between educational care and support care services. She noted that while the demand for educational support is increasing, the system is already overwhelmed, making it difficult to adequately address essential components such as life skills training.
Ramdin noted that since 2018, EC2 has made significant improvements in early detection and testing methods. She is responsible for several forms of screening, including cognitive testing and behavioral assessments. When clinical evaluation is required, she refers students to a general practitioner or mental health services for further evaluation and an official diagnosis.
Although EC2 has been in operation for 15 years, it maintains a relatively small team. Despite this, it continues to provide a range of services and now offers testing in daycare settings. “We’re able to have those conversations with the teachers, do observations, a lot of things that were not there in the past,” she noted.
In October, Party for Progress, Equality and Prosperity (PEP) Island Councilman Julio Every presented a motion calling for more attention to the long-term needs of students with special needs through the establishment of a life center. In a written response, which was shared with the public, the Executive Council acknowledged the motion and indicated that discussions would be initiated with the newly appointed interim director to address existing bottlenecks. Both parties agreed on the overarching goal which is to “ensure equitable, high-quality, and sustainable care and education for all children on Saba, while reducing pressure on institutions and holistically supporting families”.
The need for a life center becomes more evident when speaking with other professionals in the field who highlighted students who will require long-term care, which includes those who have experienced traumatic brain injuries, children on the autism spectrum, and students with social-emotional behavioral challenges.
While adapting a Dutch model to address the needs of these individuals, it is essential to understand the dynamics of the Caribbean context. Henrietta Hassell, a young mother of a son with level-two autism, shared her concerns about her child’s future. She noted that it has been acknowledged that many teachers are not fully equipped or adequately trained to manage individual cases like her son’s.
“Trevor is more quiet, so the psychologist said there’s where he could be overlooked, because a teacher will focus on the other ones, who are for example making noise or very disruptive, but Trevor needs somebody to always be there with him. Because there are limited workers, he doesn’t get the full attention that he needs.”
As a result, Hassell has begun considering a move to the Netherlands as her son grows older, where she believes he would have better opportunities. She admitted that leaving behind her life to start over abroad would be an incredibly difficult decision. Hassell also expressed that a life skills center could provide meaningful long-term support for her son. She said the island currently not be equipped to tackle the growing population of special needs individuals is a very strong concern of hers. “What will happen with our kids?
Although parents often emphasize academic success, there are instances where teaching daily living skills can be far more beneficial to a child’s overall growth. For special needs students from low-income households, the focus may need to shift toward developing practical and employable skills that empower them to thrive independently.
Beyond preparing individuals for independent living, the community must also evolve toward greater acceptance and inclusion. Professionals say the community has to acknowledge the capabilities of the person and say how can we fit him or her in.
Ramdin suggests that the labor market identify potential job opportunities for individuals with special needs, allowing schools to develop a 5–10 year curriculum projection accordingly. She noted that the current system does not prioritize teaching life skills, as it is technically not considered their responsibility.