Inbreng Eric van der Burg (VVD) bij het Kamerdebat over de begroting Koninkrijksrelaties en het BES-fonds.
Het is op de eilanden, met name op de Benedenwindse Eilanden, op dit moment buitengewoon spannend. U zult ongetwijfeld, zeg ik via de voorzitter tegen de staatssecretaris, hebben gezien wat er in de media op met name Curaçao en in iets mindere mate op Aruba, over de relatie met Venezuela is verschenen. Grensbewaking is een rijksaangelegenheid, dus in die zin ligt er een taak bij de Nederlandse regering en dus ook bij dit kabinet. De VVD is groot voorstander van investeren in defensie, maar dat richt zich vooral op artikel 5 van de NAVO en het NAVO-gebied. Het Caribisch gebied valt daar niet onder. Toch denken wij ook dat de situatie in Venezuela laat zien dat je ook moet investeren in defensie op en rond de eilanden.
Daarnaast vragen we aandacht voor investeringen in de kustwacht. We hebben het natuurlijk niet alleen over de defensiekant, maar ook over de kustwacht. Dit gaat met name ook over de Benedenwindse Eilanden. Maar als we naar de Bovenwindse Eilanden kijken, zien we dat er daar ook het nodige verkeer is — daarbij moet je ook de samenwerking met de Douane betrekken — en dat dat niet altijd legaal verkeer is. Ook daar vragen wij dus aandacht voor.
Voorzitter. Tot slot nog twee dingen met betrekking tot het conflict met Venezuela. Het eerste punt betreft natuurlijk de veiligheid van de burgerluchtvaart. We zien dat daarover zowel in de Curaçaose als in de Nederlandse media de eerste artikelen verschijnen. We zien ook dat luchtvaartmaatschappijen al maatregelen nemen. Ook daar graag een reactie op van de staatssecretaris.
Tot slot, voorzitter. Het kan zijn dat door het conflict tussen de Verenigde Staten en Venezuela de enorme hoeveelheid mensen die nu al naar Curaçao komt … Laten we het niet vergeten: wij vinden dat er in Nederland een probleem is. Althans, velen van ons vinden dat er in Nederland een probleem is met de opvang, maar binnen ons Koninkrijk zijn er op Curaçao, in verhouding tot de oorspronkelijke bewoners, veel meer mensen die asiel zouden willen hebben aangevraagd. Ik formuleer het zo omdat het Vluchtelingenverdrag niet geldt op Curaçao, in tegenstelling tot Aruba en in tegenstelling tot Bonaire, want Bonaire valt natuurlijk gewoon onder de Nederlandse regels, terwijl we dus wel zien dat er de nodige behoefte is aan ondersteuning. Hoe kijkt de staatssecretaris daar dus nadrukkelijk naar?
Helemaal tot slot over deze specifieke situatie wil ik graag een reactie hebben van de staatssecretaris op de twee moties die aan de orde zijn geweest in de Staten van Curaçao, ook omdat daar om een specifiek overleg met de Nederlandse regering wordt gevraagd. Deze staatssecretaris is daarbij onze vertegenwoordiger.
Voorzitter. Dan een onderwerp dat daar zijdelings ook aan raakt: de economie. De eilanden — dat geldt in dit geval voor zowel BES als CAS — zijn in hun economie behoorlijk afhankelijk van toerisme. Nu zien we dat de werkloosheid buitengewoon laag is op de meeste eilanden, maar zij zijn wel afhankelijk van één specifieke sector. Hoe gaat het kabinet zich inzetten om daarin een verbreding te realiseren? Dan heb ik het nadrukkelijk over BES en niet over CAS, want daarvoor is het land zelf natuurlijk in eerste instantie verantwoordelijk. Ik vraag dus wel aandacht voor de stimulering van de economie, en dan met name op Bonaire, Statia en Saba.
Voorzitter. Dan een punt wat ook voor de VVD altijd belangrijk is geweest: goed financieel bestuur. We hebben wat dat betreft in het verleden, met name op Statia, als unanieme Kamer — ik moet in dit geval zelfs “unanieme Kamers” zeggen, want dat gold ook voor de senaat — hard ingegrepen. Nou zien we dat daar sindsdien ook echt goede stappen worden gezet. Saba is altijd al een eiland geweest waar het buitengewoon goed gaat.
Voorzitter. Bijzonder daarin is natuurlijk de relatie met de landen, want daar zijn de landen in eerste instantie verantwoordelijk voor. Als we tegelijkertijd zien dat Curaçao negatief in het nieuws komt aangaande de belastingdienst en er vervolgens bijvoorbeeld wel in het kader van de landspakketten steun op bepaalde dossiers wordt gevraagd van Nederland, dan is het wel belangrijk dat ook dit aan de orde wordt gesteld. Ook daar wil ik dus graag een reactie op van de staatssecretaris.
Voorzitter. Nu ik het toch heb over die landspakketten: ik zie dat het daarbij nog niet op alle punten even goed gaat. Dat varieert van te weinig capaciteit om voortgang te kunnen realiseren tot andere signalen die we krijgen, terwijl die landspakketten natuurlijk nadrukkelijk bedoeld zijn om de drie landen ook sterker uit het heden naar de toekomst te begeleiden. Daar hebben alle vier de landen belang bij. Daarin heeft Nederland, denk ik, een speciale rol, met dien verstande dat het hierbij natuurlijk gaat om zelfstandige landen. Maar toch vraag ik de staatssecretaris ook daarop antwoord te geven.
Over onderwijs is al het nodige gezegd door beide vorige sprekers. Ik vraag nog wel even aandacht voor de zorgkant. Ik zie dat er met name op Bonaire nog wel spanning is over de varianten die vergelijkbaar zijn met de Europees-Nederlandse Wmo. Daar wil ik dus graag nog een reactie op van de staatssecretaris.
Voorzitter, bijna tot slot. Selibon. Het is natuurlijk in het verleden al aan de orde gesteld door mijn voorganger, Aukje de Vries, die inmiddels een collega is geworden. Het is goed dat er in dat kader stappen worden gezet. Ik wil toch nog een vraag aan de staatssecretaris stellen naar aanleiding van de brief die wij gisteren hebben gekregen. Dat betreft dan met name artikel 3: de verplichtingen van BZK. Onder 3.2 staat, en ik citeer: “BZK zet zich in om aanvullende financiering in Q2 2026 mogelijk te maken voor werkpakketten 3 en 4 uit artikel 2.4 van deze overeenkomst en een bijdrage te doen aan een gezondheidseffectrapportage voor de omwonenden van de stortplaats Selibon.” In artikel 2.4, onder punt 3 en punt 4, staat: het afwerken en mitigeren van risico’s en overige vervolgacties. Ik leid hieruit af dat er nu alleen geld genoeg is voor punt 1 en 2 — dat betreft dus het omheinen en het inrichten van een nieuw stortvak — maar niet voor die andere zaken. Ook daar wil ik graag een reactie van de staatssecretaris op. Hoeveel extra geld is er nodig om het probleem met Selibon op te lossen?