Inbreng Annabel Nanninga (JA21) bij het Kamerdebat over de begroting Koninkrijksrelaties en het BES-fonds.
Veel is al gezegd, maar hierbij iets namens JA21. Op twee maanden na is het vijftien jaar geleden dat ons Koninkrijk werd hervormd en de Nederlandse Antillen ophielden te bestaan. Als we terugkijken, zien we dat er sindsdien veel is verbeterd. Tegelijkertijd moeten we vaststellen dat een aantal problemen hardnekkig is gebleven. De financiële huishouding is daar het duidelijkste voorbeeld van. Jaarrekeningen komen soms nog steeds te laat. Toezichthouders wijzen al jaren op tekortkomingen in controle en uitvoering. Toch blijven echte hervormingen op sommige eilanden uit en dat schuurt. Daarbij hebben we inmiddels flinke leningen uitstaan bij Aruba, Curaçao en Sint Maarten. In deze begroting is heel moeilijk te volgen hoe aflossingen, rentelast en herfinanciering zich ontwikkelen. Graag een reactie van de staatssecretaris.
Dan het slavernijverleden. Voor de eilanden is 66,6 miljoen euro gereserveerd voor canons, bewustwording en andere abstracte projecten, bedoeld om intergenerationele trauma’s, hardnekkige opvoedingspatronen en hechtingsproblemen op te lossen. Dat zou namelijk allemaal causaal verbonden zijn met de mondiale slavenhandel van eeuwen geleden. Wij bij JA21 vinden daar het onze van. Maar zoals ik net al zei, is de financiële huishouding van sommige eilanden kwetsbaar. Dan is de vraag heel simpel: hoe denken we de besteding van deze miljoenen serieus te controleren? En hoe weten we dat deze gelden daadwerkelijk bij al die canons en projecten terechtkomen?
Voorzitter. Dan nog enkele woorden over de veiligheid in de regio. Recent hebben zich boven Curaçao verschillende bijna-botsingen tussen civiele vliegtuigen en militaire toestellen voorgedaan. Wat gaat de staatssecretaris doen om dit soort incidenten te voorkomen? Hoe kijkt de staatssecretaris naar het verzoek van Curaçao om extra militaire radar- en sensorcapaciteit? Als het namelijk een keer misgaat, gaat het ook heel goed mis en dat moeten we absoluut voorkomen.
De fysieke veiligheid staat overigens niet los van de digitale veiligheid. De NCTV heeft gewaarschuwd dat digitale systemen in het Caribisch deel van het Koninkrijk een groot risico lopen op cyberaanvallen. In 2025 zijn die ook al gebeurd. Wat kan de staatssecretaris doen om deze digitale veiligheid zo snel mogelijk te herstellen en te beschermen? Zitten er nog plannen daartoe in de pijplijn?
Verder heb ik vanuit gesprekken met diverse delegaties uit Caribisch Nederland een stevig signaal meegekregen dat de informatievoorziening omtrent dreiging, geopolitieke onrust en defensie zwaar achterblijft. Het lijkt me redelijk om deze informatie zo beschikbaar mogelijk te maken voor de diverse eilandbesturen, maar dat moet natuurlijk in vertrouwen gebeuren. En dat kan dan weer alleen als de cybersecurity op orde is. Graag een reactie.
Daarnaast wil ik nog even kort stilstaan bij de vluchtelingeproblematiek in de regio. Er zullen mogelijk vluchtelingenstromen vanuit Venezuela op gang komen. Dat gebeurt al. Is daar integraal beleid voor? Hebben we inzicht in de omvang van die stroom? Is er een goede voorbereiding op?
Voorzitter. Tot slot een heel kort punt over de bereikbaarheid. Er leeft zorg over de bereikbaarheid van met name Saba nu de ticketprijzen echt de pan uitrijzen. Maar goed, een commerciële airline of ferrydienst subsidiëren met overheidsgeld is ook weer zowat. De vraag aan de staatssecretaris is dus hoe we het openbaar vervoer, zowel de ferry’s als de vluchten, toegankelijk houden voor de eilandbewoners.