In de bioscoopfilm WOW! speelt de natuur van de zes eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk de hoofdrol. De opnamen zijn in volle gang, maar WOW! is veel meer dan een film. Cameraman en bioloog Sam Reitsma vertelt er in de aanloop naar de première meer over.
WOW! Momenten
Door Sam Reitsma
Toen ik voor het eerst voet zette in het Caribisch gebied, voelde ik meteen dat dit een project zou worden dat ik nooit zou vergeten. Ik was er als bioloog en als cameraman en kende veel soorten en plekken al uit de literatuur, maar toch stapte ik een nieuwe wereld in. Elk eiland is uniek, met andere soorten, landschappen, omstandigheden en dus vooral ook andere verhalen.
Het waren trips vol bijzondere momenten. We filmden op Mount Scenery op Saba, het hoogste punt van het Koninkrijk, en doken met een onderzeeër op Curaçao tot tweehonderd meter diepte. Op Sint Eustatius trokken we door het vulkanische bos in de krater, terwijl we op Aruba in diepe grotten stonden om vleermuizen vast te leggen die bij schemering uitvlogen. We lagen in een klein bootje naast een tijgerhaai van 3.5 meter die voor onderzoek was gevangen, en later liep ik midden in de nacht met mijn camera rond om het verborgen leven van Antilliaanse fluitkikkers te filmen.
We filmden het verhaal van onderzoekers, lokale vissers, duikers en vrijwilligers. Heel verschillende mensen, maar allemaal met dezelfde missie: de natuur op de eilanden beschermen en werken aan bewustwording en herstel. Ik vond het bijzonder om te zien hoeveel mensen daar dagelijks mee bezig zijn. Het is belangrijk werk dat vaak ongezien blijft. Daarom ben ik blij dat we met de WOW! documentaires en film ook hun verhaal kunnen vertellen en het ongeziene gezien kunnen maken.
We zagen en filmden natuurlijk ook de iconische soorten, zoals flamingo’s en zeeschildpadden. Dat zijn soorten die mensen meteen herkennen en waar veel kijkers op wachten. Maar als bioloog en filmmaker vind ik de mooiste verhalen uit de samenhang in de natuur komen, juist ook gericht op het kleine leven. Op Saba filmden we bijvoorbeeld de endemische Saban anole. Een kleine hagedis die nergens anders ter wereld voorkomt, en die tegelijk een belangrijke voedselbron is voor de red-bellied racer, een unieke slang voor de eilanden.
Een ander voorbeeld is een soort stinkzwam. Een bizarre paddenstoel die je vooral ruikt. Dat heb ik goed kunnen merken toen ik naast de paddenstoel ging liggen om er close-ups van te maken. Die geur trekt vliegen aan, en die vliegen verspreiden daardoor de sporen. Het is een simpel mechanisme, maar het vertelt veel over hoe soorten elkaar nodig hebben om te overleven.
Dit soort verbindingen laten zien hoe de ecosystemen op de eilanden in elkaar zitten en hoe afhankelijk soorten van elkaar zijn. Als één schakel verdwijnt, verandert het hele netwerk. En dat gebeurt nu ook al. Op meerdere plekken zie je wat er gebeurt als een soort achteruitgaat of verdwijnt door bijvoorbeeld habitatverlies, vervuiling, invasieve soorten of opwarming van het water. Dan verschuiven verhoudingen. Prooidieren nemen ineens toe of juist af, planten krijgen minder bestuivers, en riffen raken overgroeid met algen omdat de grazers ontbreken. Juist daarom voelt het zo urgent om die samenhang te laten zien. Omdat je dan begrijpt hoeveel er op het spel staat, en hoe belangrijk elke soort is, hoe klein ook.
Momenteel werk ik met veel plezier aan de montage van de zes documentaires. Door de beelden steeds opnieuw te bekijken komen de herinneringen terug en zie ik telkens weer hoe bijzonder de natuur daar is. Ik kan niet wachten tot iedereen het straks kan zien. Ik geloof in de kracht van beeld en hoop dat als mensen zien hoe mooi en complex de natuur van deze eilanden is, ze er meer om gaan geven. En als je ergens om geeft, wil je het beschermen. Dat is wat we hopen dat dit project losmaakt. Zes eilanden die allemaal anders zijn, maar die samen laten zien hoeveel waarde er zit in natuur die nog echt eigen is, en hoe belangrijk het is om die te blijven beschermen. Daar ligt voor mij de echte WOW-factor.