Vuilstort bij Lagun eind 2028 dicht
Den Haag – Het Bestuurscollege van Bonaire is gezwicht onder Haagse druk en trekt i.p.v. 2,1 dollar ruim 6 miljoen uit voor de aanpak van de afvalcrisis rond de vuilstort bij Lagun. Door aan een pakket Haagse voorwaarden te voldoen is het eilandbestuur ontsnapt aan een dwingende aanwijzing.
Nederland heeft de afgelopen weken de druk fors opgevoerd. Eerst zag staatssecretaris van Koninkrijksrelaties Eddie van Marum tijdens zijn werkbezoek aan Bonaire met eigen ogen dat de situatie bij de landfill van Selibon uit oogpunt van volksgezondheid onhoudbaar is. Het kort daarna verschenen verslag van een inspectie door de Inspectie Leefomgeving en Transport maakte duidelijk dat het Bestuurscollege onvoldoende vordering maakt met de aanpak van de problematiek. Vervolgens bleek uit de door het BC aan wnd. rijksvertegenwoordiger Jan Helmond gestuurde voortgangsrapportage dat “een gerichte en doortastende uitvoering van de maatregelen uit het verbeterplan met een toereikend budget ontbreekt.”
Dat alles opgeteld bij de met brede steun door de Tweede Kamer aangenomen motie van Faith Bruyning (NSC) en Raoul White (GroenLinks-PvdA) waarin Van Marum werd verzocht ervoor te zorgen dat de vuilstort “zo spoedig mogelijk” wordt gesloten, leidde ertoe dat Den Haag de druk op met name de tegenspartelende gedeputeerde Clark Abraham fors opvoerde om hem te bewegen tot het maken van wat Van Marum noemt “een aantal stevige afspraken.”
Waar het BC met steun van de coalitiefracties eerder nog weigerde meer dan 2,1 miljoen in Selibon te investeren, heeft het nu toegezegd nog dit jaar 3,8 miljoen en in 2026 nog eens 2,3 miljoen beschikbaar te stellen om de overheidsnv in staat te stellen de grootste gezondheidsrisico’s van de landfill weg te nemen. Daarnaast heeft het BC zich ertoe verplicht de aanbevelingen uit te voeren die voortkomen uit een in te stellen onafhankelijk onderzoek naar wat nodig is voor een financieel structureel gezonde bedrijfsvoering bij Selibon.
Voorts heeft het BC ermee ingesteld om een reële vergoeding te gaan betalen voor de dienstverlening die Selibon aan het OLB levert. Nu legt het bedrijf daar op toe, waardoor het financieel en operationeel op het randje van de afgrond balanceert. Op 1 januari moet het Bestuurscollege bovendien een nieuw verbeterplan indienen waarin alle aanbevelingen van de ILT uit het laatste rapport van de ILT zijn verwerkt.
Een andere voorwaarde die het BC heeft moeten slikken is dat de Omgevingsdienst Nederland “intensief betrokken” blijft bij toezicht en handhaving. Nog geen week geleden kondigde Abraham aan deze dienst per 1 januari aan de kant te zetten om de taken weer in eigen beheer te nemen.
Het goede nieuws is dat dankzij deze in een vandaag door Abraham en Van Marum in Den Haag ondertekende “bestuurlijke overeenkomst” afgedwongen afspraken de vuilstort niet pas in 2030, maar eind 2028 wordt gesloten; overigens nog altijd 4 jaar later dan de doelstelling van het eilandelijke programma ‘Afval op Maat’. Daarvoor betalen burgers en bedrijven wel een prijs: het BC heeft getekend voor de belofte per 1 januari 2027 een kostendekkende afvalheffing voor particulieren en ondernemingen in te voeren. Hoe hoog die rekening gaat uitvallen, is nog niet bekend.
Of Nederland gaat meebetalen aan de operatie is ongewis: “Het Bestuurscollege heeft nu een belangrijke stap gezet, waarbij ik hen in de komende tijd zo veel als mogelijk wil ondersteunen. Het kabinet streeft er naar op korte termijn een bijdrage te leveren aan de eerste maatregelen bij de stortplaats”, aldus Van Marum, maar wat en hoe laat hij in het midden.
Nederlandse bijdrage?
Uit een ambtelijke nota blijkt dat de Nederlandse regering geen concrete toezeggingen heeft gedaan mee te betalen aan de aanpak van de vuilstort op Bonaire. Staatssecretaris Van Marum is niet verder gegaan dan de bereidheid uit te spreken “zich in te zetten voor het vinden van aanvullende financiering van de maatregelen en de lange termijn.” Ook het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is op dit moment nog niet over de brug gekomen. “Het ministerie van IenW heeft toegezegd spoedig met het bestuurscollege in gesprek te gaan met het bestuurscollege over de resterende AoM-middelen”, zo staat (letterlijk) in de ambtelijke nota. ‘AoM’ staat voor Afval op Maat, een programma uit 2016 met als doel de vuilstort bij Lagun in 2024 te sluiten. Den Haag zegt 10 miljoen euro subsidie toe, waarvan 6,5 miljoen is uitgekeerd. De betalingen werden stopgezet omdat de situatie bij de vuilstort niet verbeterde en Selibon niet kon verantwoorden waaraan de reeds ontvangen subsidie was besteed. Uit de desbetreffende zinsnede in de ambtelijke nota kan worden opgemaakt dat IenW mogelijk bereid is de achtergehouden 3,5 miljoen euro vrij te geven. Het Bestuurscollege stelt in een vanavond naar de eilandsraad gestuurde brief dat Nederland wel een concrete financiële bijdrage heeft toegezegd van 1,5 miljoen euro die nog dit jaar beschikbaar komt. Er zit meer licht tussen de brieven van Van Marum aan de Kamer en die van het BC aan de eilandsraad. Zo meldt het eilandbestuur niets over de invoering van een afvalheffing voor burgers en bedrijven.
Lees HIER de brief van Van Marum aan de Tweede Kamer
Klik HIER voor het persbericht van het ministerie van BZK
Lees HIER de brief van het BC Bonaire aan de Eilandsraad
