In de zondagse estafette-rubriek ‘Bericht uit…’ belichten columnisten uit de Caribische delen van het Koninkrijk bij toerbeurt de kanten van hun eiland waarvan zij vinden dat die de aandacht van alle koninkrijksburgers verdienen. Vandaag komt het bericht uit Sint Eustatius.
Statia green destination?
Door Elaine Marchena
Dagelijks combineer ik het nuttige met het aangename door ‘s ochtend vroeg onze viervoeters uit te laten. Jammer genoeg wordt het wandelgenot tegenwoordig een beetje vergald door alle rotzooi die ik overal zien liggen. Als je daar eenmaal op gaat letten, dan merk je dat er bijna eilandbreed langs de weg om de paar meter wel iets van zwerfvuil ligt. Wat bezielt mensen om, na het nuttigen van een drankje of snack, de verpakking gewoon uit het autoraam naar buiten te keilen?
En dat is dan nog ‘het kleine werk’. Op de wat afgelegener plekken en open terreinen kom je de raarste dingen tegen. Zo zag ik tussen de begroeiing van een talud laatst twee toiletpotten liggen, waarschijnlijk vanuit een pick-up naar beneden gegooid. Facebook staat vol postings van verontwaardigde burgers, die zich beklagen over illegaal gedumpt bouwafval en grofvuil, van matrassen tot meubels en nog veel meer.
Wat niet helpt zijn de pick-upbestuurders die, zonder vergunning een centje willen (bij)verdienen met het wegbrengen van (bouw)afval. Zij zitten onder de prijs van de legale vervoerders en gaan, op zijn zachtst gezegd, niet volgens de regels te werk bij de afvoer van materialen. Zo is er geen enkele garantie dat zij daadwerkelijk het afval bij het afvalverwerkingsbedrijf Sint Eustatius Waste Solutions afleveren.
Voeg aan dit alles nog een forse verzameling autowrakken toe en je kunt constateren dat Statia hard op weg is om ‘Garbage island of the Caribbean’ te worden. Door het kleine oppervlak vallen dit soort zaken hier immers eerder op dan op de grotere eilanden.
Aan de mogelijkheden om van je afval af te komen ligt het niet: de vuilnisophaaldienst functioneert goed en bij de ‘Waste plant’ kan je als burger de gebruikelijke grofvuil items gratis of voor een prikkie afleveren. Voor ondernemers liggen de prijzen, met name voor producten die olie bevatten, iets hoger. Het afval wordt gescheiden ingezameld en waar mogelijk gerecycled. Een positief vooruitzicht is dat er vanaf 2027 een ecologisch verantwoorde verbrandingsoven op het eiland zal zijn. Daarmee komt er een einde aan de milieuonvriendelijke praktijk van de huidige landfill. Wat nog ontbreekt, is een regelmatig afvoersysteem voor de roestende restanten van voertuigen.
Opvallend schoon en netjes is het in de omgeving van de nieuw aangelegde Airport Boulevard en de historische binnenstad. Hetzelfde geldt voor Lower Bay, waar een nieuwe weg doorheen loopt, met bakstenen trottoirs. Hoe komt het dat de ‘diehard vervuilers’ hun afval op die plekken niet langs de weg mikken? Kennelijk werkt een schone, opgeruimde omgeving stimulerend om het ook zo te houden. Andersom ligt het voor de hand dat mensen zich minder schuldig voelen bij een overtreding in een omgeving die toch al vervuild is.
Kijkend naar bekende groene bestemmingen in de regio zie je, naast mooie natuur, steeds een combinatie van een strenge aanpak van overtreders, gekoppeld aan voldoende faciliteiten en mogelijkheden voor de afvoer en vernietiging van afval. En, last but not least, het besef bij de bevolking dat een eiland alleen schoon kan zijn als iedereen daaraan meewerkt. It takes an island to become really green. Om de ‘green destination’ ambitie van de lokale regering waar te maken, moet Statia dus allereerst de bestaande vicieuze cirkel van vervuiling door eigen bewoners zien te doorbreken en omzetten in de schone variant.
Dit kan niet zonder een drastische versteviging van de handhaving. We zijn inmiddels zover dat er acuut een zero tolerance aanpak moet komen, om het asociale dump- en gooigedrag eruit te rammen. De inzet van camera’s die nu overwogen wordt, is helaas in strijd met de privacywetgeving die stelt dat dit middel alleen ingezet kan worden als er geen andere alternatieven zijn.
Het manco is dat de mensen die de wet- en regelgeving moeten handhaven vaak van het eiland zijn, wat het moeilijk maakt om hard op te treden tegen de daders die zij vervolgens overal blijven tegenkomen. Om effect te sorteren is een roulatiesysteem nodig, zoals ook voor de politie en de douane wordt gehanteerd. Dus op Statia handhavers uit Saba en Bonaire inzetten. Overtreders moeten gewoon aangepakt worden, punt uit.
In de beginperiode zal een regelmatige controle – vooral ook buiten kantooruren en in het weekend – nodig zijn van pick-ups met bouwafval of grofvuil in de laadbak. Daarnaast zullen de boetes voor overtreders fors omhoog moeten. In Trinidad bijvoorbeeld bedraagt de boete voor het gooien van afval vanuit een auto 4000 Trinidad dollars en vervuiling van de openbare ruimte kan zelfs resulteren in een gevangenisstraf van 6 maanden.
Tenslotte zal hier een nieuwe publiekscampagne nodig zijn, om nogmaals te benadrukken waar we als eiland naartoe moeten, om iedereen weer te wijzen op de spelregels en het zero tolerance beleid toe te lichten. De Green destination-status klinkt nu nog als een utopie. Maar goed bezien heeft of krijgt het eiland al veel van de noodzakelijke faciliteiten, materialen en mogelijkheden om dit te kunnen bereiken. Het is nu bovenal aan de lokale samenleving om de gewenste gedragsverandering te realiseren. Yes, we can: Laten we ons daar, ieder vanuit zijn rol, de komende jaren hard voor gaan maken!