In de bioscoopfilm WOW! speelt de natuur van de zes eilanden in het Caribische deel van het Koninkrijk de hoofdrol. De opnamen zijn in volle gang, maar WOW! is veel meer dan een film. Co-producer Ignas van Schaick vertelt er in de aanloop naar de première meer over.
Wij zijn natuur
Door Ignas van Schaick
Tijdens de opnames voor onze tv-serie over de Nederlandse Cariben stond de filmcrew in het water bij Lac Bay, Bonaire. We filmden het mangrovebos, een van de weinige nog gezonde systemen op het eiland. Maar ook hier zie je hoe kwetsbaar het is. Door ophoping van slib, verstoorde waterdoorstroming, vervuiling en klimaatverandering staan deze bossen onder druk. In de afgelopen tien jaar is al zo’n 7 procent van het gebied verdwenen. Op andere plekken op het eiland zijn de verliezen nog groter.
Mangroves zijn essentieel. Ze beschermen de kust tegen erosie, filteren het water, slaan CO₂ op en vormen een kraamkamer voor vissen, vogels en andere soorten. Maar ondanks hun cruciale rol verdwijnen ze in hoog tempo. Wat we op Bonaire vastleggen, is in zekere zin een race tegen de klok. We filmen een landschap dat verandert, deels nog levend, deels al stervend. En dat is confronterend.
Juist op zulke momenten besef ik waarom film ertoe doet. Beelden maken het ongeziene gezien. Ze laten je iets voelen dat een beleidsstuk of rapport nooit helemaal kan. Je ziet het ritme van de getijden, het samenspel tussen wortels en water, en ineens begrijp je: dit gaat ook over ons. Niet als buitenstaanders, maar als onderdeel van hetzelfde systeem.
In de afgelopen vijftien jaar heb ik met films als De Nieuwe Wildernis, De Wilde Stad en recent De Wilde Noordzee geprobeerd om die verbinding tastbaar te maken. Steeds weer ervaar ik dat film mensen in hun hart raakt. Niet omdat het uitleg geeft, maar omdat het invoelbaar maakt. Omdat het iets laat zien wat we vaak vergeten: natuur is geen decor, maar een hoofdrolspeler. En wij als mens staan daar niet los van.
De verhalen die we nu maken op de eilanden voelen urgenter dan ooit. Het zijn geen toeristische uitstapjes. De Cariben maken deel uit van het Koninkrijk, maar krijgen zelden de aandacht die ze verdienen. En dat geldt ook voor de natuur daar. Terwijl juist díe natuur, zoals de mangroves, een sleutelrol speelt in het behoud van biodiversiteit, veiligheid, klimaatbestendigheid én culturele identiteit.
Gelukkig doen we dit niet alleen. Samen met de lokale natuurorganisaties op alle zes de eilanden en in coproductie met 360º of Innovation bouwen we aan een serie die laat zien wat er op het spel staat, maar ook welke oplossingen er al in gang zijn gezet. Van mangroveherstel door Mangrove Maniacs op Bonaire tot educatieprogramma’s op Saba en duurzame landbouw op Curaçao, overal zien we lokale kracht, kennis en betrokkenheid.
Wat mij telkens opnieuw opvalt, is hoe verhalen mensen in beweging kunnen brengen. Een goed verteld verhaal maakt iets los. Het zorgt ervoor dat we niet alleen begrijpen wat er speelt, maar het ook voelen. En precies daar begint verandering. Want pas als iets je raakt, ontstaat de ruimte om anders te gaan kijken en anders te gaan handelen.
Ik geloof niet dat film alles gaat oplossen. Maar ik geloof wel dat verhalen het verschil kunnen maken. Ze kunnen verwondering oproepen, maar ook verantwoordelijkheid. En de eerste aanzet naar verandering. Dat iemand besluit iets te doen, een boom te planten, een gebied te beschermen, een kind iets uit te leggen.
De situatie op Bonaire laat zien dat die verandering hard nodig is. Het goede nieuws: het is al begonnen. Lokale organisaties zijn actief, vrijwilligers zetten zich in, wetenschappers zoeken oplossingen. Wat wij doen, is dat verhaal vertellen, zodat meer mensen het zien, begrijpen, en misschien ook in actie komen.
De mangroves zijn meer dan bomen in water. Ze herinneren ons eraan dat alles met alles verbonden is. En dat natuurbehoud uiteindelijk ook gaat over onszelf.
