Den Haag – Verlaging van de Vrije Uitkering voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba met 10% en verhoging van de AOV-leeftijd naar 66 jaar op de eilanden zijn twee bezuinigingsmaatregelen die in de zogeheten ‘ombuigingslijst’ van het ministerie van Financiën worden genoemd. De ombuigingslijst bestaat uit een ambtelijke inventarisatie van besparingsopties die politieke partijen kunnen gebruiken bij hun verkiezingsprogramma’s.
Het verlagen van de Vrije Uitkering kan vanaf 2027 een structurele besparing opleveren van jaarlijks tien miljoen euro. Met het verhogen van de AOV-leeftijd wordt jaarlijks 6 miljoen bespaard. De ombuigingslijst draagt ook de optie aan om de Nederlandse bijdrage aan de Kustwacht Caribisch Gebied met jaarlijks 12 miljoen euro te verlagen. Het verminderen van de uitzending van KMar- en douanepersoneel naar de Cariben bespaart 3 miljoen.
“De ombuigingslijst is bedoeld ter ondersteuning van goed geïnformeerde besluitvorming en bevat geen oordeel over de politieke (on)wenselijkheid”, benadrukt minister van Financiën Heinen.
Uit de ombuigingslijst
Verlagen vrije uitkering voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES) met 10%
Er kan overwogen worden om de vrije uitkering (VU) te verlagen. Bij dit voorstel wordt de intensivering bij Voorjaarsnota 2024 teruggedraaid, wat neerkomt op een verlaging van de VU met ca. 10% per jaar. Hiervoor is geen wetswijziging nodig en de maatregel kan worden ingevoerd vanaf 2027. Met de voorjaarsbesluitvorming 2024 is de Vrije Uitkering (VU) voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES) verhoogd met structureel 8,6 miljoen euro naar aanleiding van een onderzoek van Ideeversa die stelden dat de eilanden over onvoldoende middelen beschikten om hun taken adequaat uit te voeren. Dit bedrag kwam bovenop meerdere verhogingen van de Vrije Uitkering die de afgelopen jaren al zijn doorgevoerd. Zo groeide het BES-fonds sinds 2022 met ca. 30 miljoen euro (incl. indexatie en wisselkoerseffecten) tot ongeveer 97 miljoen euro. Deze maatregel levert structureel 10 miljoen euro op vanaf 2027. Deze verlaging betekent wel dat wordt teruggekomen op eerdere toezeggingen aan de openbare lichamen.
Verhogen AOV leeftijd naar 66 jaar (Caribisch Nederland)
De Algemene Ouderdomsverzekering (AOV) is een basispensioen voor mensen die de pensioengerechtigde leeftijd bereiken op Caribisch Nederland. Momenteel is de AOV leeftijd 65 jaar. Deze maatregel verhoogt de AOV-leeftijd naar 66 jaar waarmee wordt beoogd deze meer in lijn te brengen met de Europees Nederlandse AOW-leeftijd (momenteel 67 jaar). Dit vereist een wijziging van de Wet algemene ouderdomsverzekering BES. Inwerkingtreding kan per 1 januari 2030. De structurele besparing van deze maatregel is 6 miljoen euro.
Verlagen Nederlandse bijdrage aan Caribische Kustwacht
Volgens een vaste verdeelsleutel draagt Nederland 69% van de kosten van de Caribische Kustwacht. In het verleden is in de Rijksministerraad afgesproken dat onder andere de luchtverdedigingscapaciteit uitgezonderd wordt van deze verdeelsleutel en voor rekening is van Nederland. Ook kosten voor de bestrijding van criminaliteit en voor het langetermijnplan personeel vallen niet onder de verdeelsleutel. Hierdoor betaalt Nederland 88% procent van de kosten die de Caribische Kustwacht maakt. Door alle kosten van de Caribisch Kustwacht onder de verdeelsleutel van 69% te brengen is een besparing mogelijk. Omdat dit een aanpassing vergt van gemaakte afspraken binnen het Koninkrijk kan deze maatregel ingaan vanaf 2027. Deze ombuiging levert structureel 12 miljoen euro op voor Nederland. De kosten voor deze taak zullen echter bij de andere landen van Caribisch Nederland terecht komen.
Verlagen uitgaven voor uitzendingen van Koninklijke Marachaussee (KMar)- en Douanepersoneel met 10%
Deze maatregel stelt voor het budget voor uitzending van KMar- en Douanepersoneel te korten met 10 procent. Op basis van Het Protocol Versterking Grenstoezicht, een bestuurlijke overeenkomst tussen Nederland, Aruba en Sint-Maarten, staan middelen op de begroting om de landen voor onbepaalde tijd te ondersteunen met KMar en Douanepersoneel. De afgelopen jaren vond er substantiële onderuitputting plaats op dit budget, variërend van 2,5 tot 6,5 miljoen euro, op een totaalbudget van circa 33 miljoen euro. Dit kwam vooral doordat het opleveren van de plannen uit dit protocol meer tijd vergde, waardoor de opbouw van de bezetting vertraging opliep. Er wordt door de KMar en Douane toegewerkt naar een bezetting conform het protocol versterking grenstoezicht in de Caribische Landen. Verder werd in een recente beleidsdoorlichting vastgesteld dat de doelmatigheid van deze middelen voor verbetering vatbaar is. Deze maatregel kan per 2027 worden ingevoerd en levert structureel 3 miljoen euro op.
Koninkrijksrelaties
In begrotingshoofdstuk 4 worden de uitgaven en inkomsten met betrekking tot de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES) en de landen Curaçao, Aruba en Sint-Maarten (CAS) verantwoord. De BES-eilanden zijn als openbare lichamen bijzondere gemeenten van Nederland en vormen samen Caribisch Nederland. Curaçao, Aruba en Sint Maarten zijn onafhankelijke landen binnen het Koninkrijk van Nederland. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties coördineert de samenwerking tussen Nederland en de landen en de Rijksoverheid en de openbare lichamen. Er staat jaarlijks tussen de 140 en 240 miljoen euro op de begroting. Daarnaast ontvangt Caribisch Nederland het grootste deel van haar middelen via het BES-fonds. Via het BES-fonds wordt bewerkstelligd dat de openbare lichamen van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba middelen krijgen toebedeeld om de tussen het Rijk en de eilanden overeengekomen taakverdeling van de eilanden uit te voeren. Hiervoor is circa 90 miljoen euro begroot. Curaçao, Aruba en Sint-Maarten worden via Landspakketten en Tijdelijke Werkorganisatie (TWO) ondersteund in de ontwikkeling en uitvoering van de maatregelen uit de Landspakketten. Ombuigingen zijn mogelijk door het BES fonds (Caribisch Nederland) en de Landspakketten (Caribische Landen) anders vorm te geven.