Den Haag – De eilandsraden van Bonaire, Sint Eustatius en Saba hebben er bij de Tweede en Eerste Kamercommissies voor koninkrijksrelaties op aangedrongen om de parlementaire behandeling van de WolBES en FinBES alsmede het Belastingplan 2026 op te schorten tot na het aantreden van een nieuw kabinet. In navolging van de Tweede Kamer heeft de Senaat vandaag eveneens besloten het verzoek naast zich neer te leggen.
Naar nu blijkt hebben de eilandsraden tijdens de zogeheten BES-summit van 17 juni een gezamenlijke strategie afgesproken. In een op 21 juni gedateerde brief is beide Kamercommissies “vriendelijk” verzocht de herziening van de WolBES en FinBES controversieel te verklaren, “tenzij deze in lijn zijn met de afspraken die zijn gemaakt tijdens de werkconferentie die gehouden was op 6 maart 2024 in De Bilt”.
De eilandsraden vinden dat de behandeling van beide wetten alleen mag worden voortgezet indien deze inhoudelijk niet in strijd zijn met het akkoord dat vorig jaar na moeizame onderhandelingen met toenmalig staatssecretaris Van Huffelen tot stand is gekomen. Met andere woorden: er moet een streep door de wijzigingen die haar (alweer vertrokken) opvolger Szabó intussen in de concepttekst heeft aangebracht. Zo wilde die de functie van Rijksvertegenwoordiger in de rol van waakhond toch handhaven, terwijl de eilanden juist van de lange arm van Den Haag af willen.
In hun brief aan de Kamercommissies benadrukken de eilandelijke politici “gezamenlijk verder te willen gaan met de uitvoering van de afsprakenlijst”, maar alleen onder de voorwaarde dat de herziening van de wetsvoorstellen “deze basis niet ondermijnt.” Als de commissies het verzoek hadden gehonoreerd, zou de behandeling van de nieuwe WolBES en FinBES (waarin de bestuurlijke en financiële verhoudingen met Den Haag worden geregeld) zeer waarschijnlijk pas ver in 2026 worden hervat.
Datzelfde geldt voor het nieuwe Belastingplan. In hun brief stellen de eilandsraden dat van de toezegging ze daar vroegtijdig bij te betrekken niets terecht is gekomen “zodat het behandelen van de Belastingplan BES 2026 wederom eenzijdig zal plaatsvinden terwijl de mogelijke effecten niet vooraf afgestemd of besproken zijn. Wij verzoeken u dan ook vriendelijk om de herziening van de Belastingplan als controversieel aan te merken.” Tegelijkertijd doen de eilanden wel “een dringend verzoek op u om de vereiste stappen te zetten die nodig zijn om mogelijke onzekerheid of vertraging te voorkomen.”
Opmerkelijk is dat de eilandsraden zelf niets over hun lobby naar buiten hebben gebracht. In het verslag van de BES-summit wordt er met geen woord over gerept. In een persbericht van de Eilandsraad van Bonaire over een gesprek met de Eerste Kamercommissie wordt slechts zijdelings gemeld dat is gesproken over de procedure rondom het controversieel verklaren van wetgeving. “Daarbij werd het belang benadrukt van een zorgvuldige afweging, met het oog op rechtszekerheid en bestuurlijke continuïteit in Caribisch Nederland.”
De eilandsraad van Bonaire vertelde het thuisfront wel over het gesprek met de Eerste Kamercommissie voor Koninkrijksrelaties, maar niet dat het verzoek is gedaan de herziening van de WolBES en de FinBES controversieel te verklaren.
Het voorstel van de Eerste Kamerfractie van de PVV het wetsvoorstel voor de invoering van het burgerservicenummer en dat tegen discriminatie in Caribisch Nederland controversieel te verklaren kreeg onvoldoende steun. De PVV heeft wel een schriftelijke vragenronde afgedwongen hetgeen betekent dat de beide wetsvoorstellen niet meer voor zomerreces kunnen worden afgehandeld.