Joost Eerdmans (JA21) maakte in het commissiedebat over de verwerking van het slavernijverleden duidelijk geen vertrouwen te hebben in projecten die vanuit het Slavernijfonds worden gesubsidieerd. Hij ziet liever dat de 200 miljoen wordt uitgegeven aan beter onderwijs in de Caribische delen van het Koninkrijk en Suriname.
De schattingen zijn dat er zo’n 50 miljoen mensen in moderne slavernij leven. Een kwart hiervan – 12,5 miljoen – zijn kinderen. India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Afghanistan, China, Rusland, Noord-Korea, Libië, China, Rusland, Noord-Korea. Mensenhandel, uitbuiting en dwangarbeid: pure moderne slavernij.
Nederland heeft in 1863 gelukkig de slavernij afgeschaft en daarmee erkend dat deze praktijk verwerpelijk, achterlijk en onmenselijk is. En we mogen daar trots op zijn. Dat moeten we zeker koesteren en beschermen. Dat is iets anders dan een oneindige zelfkastijding, zeker als elders op de wereld deze praktijken blijven voortleven. De afschaffing van de slavernij blijft ons achtervolgen. We herdenken, gedenken, er zijn meermalen op hoog niveau excuses gemaakt, maar nog is het niet genoeg. Discussie over herstelbetalingen blijft maar doorgaan, en met de motie van mijzelf die op 16 oktober vorig jaar werd aangenomen heeft de Kamer daar politiek gelukkig een dikke punt achter gezet. Geen herstelbetalingen.
In de rondetafel van vorige maand ging men evengoed gewoon op de oude voet verder: “het onrecht moet hersteld worden”. Het onrecht van 160 jaar geleden moet worden rechtgezet. Waarom? We gaan toch ook niet alle nazaten van de slachtoffers van de WO2 oorlog compenseren?
In de rondetafel die overigens werd onderbroken door een rituele minuut stilte, werd gezegd: wat we willen van Nederland is geld, en we moeten hierbij denken aan 200 miljoen in voorschot, maar iemand had het al over 2000 miljard en één mevrouw zei: in feite hebben we het over triljoenen. Een triljoen is een miljoen keer een miljard. Dit werd gewoon serieus geopperd. We zijn toch niet helemaal van de pot gerukt? Het ging verder over de huidige koloniale mindset, dat Nederland is gebouwd op racistische gronden en natuurlijk dat de huidige Kamervoorzitter niet welkom is bij herdenkingen van ons slavernijverleden.
Over het slavernijfonds van 200 miljoen dat herdenkingen financiert vanaf 2026 trokken ambtenaren van Financiën in september vorig jaar aan de bel om het “heel fors” en “gering onderbouwd” is. Hoe kijkt de minister naar die kritiek?
We hebben inmiddels een voorproefje gehad van wat ons te wachten staat. Een extra 7 miljoen is reeds besteed aan de organisatie van het Herdenkingsjaar 2023. Die 7,3 miljoen heeft geresulteerd in allerlei projecten. Zo was er het project van Joss Umuganwa dat tot doel had een dansgroep naar Nederland te laten overvliegen om hier de dans ter ere van ene koning Rwabugiri van Rwanda op te voeren.
Ook was er het Winti Bal Masqué, een intercultureel festival onder leiding van wintipriesteres Marian Markelo waarin de Winti-cultuur en de Europese traditie van het Bal Masqué samenkwamen in een “verbluffend dansritueel”… En Stichting JAN bereidde het project ‘One bead at a time’ voor waar met collectief kralenkettingen rijgen “bij werd dragen aan de genezing van intergenerationele trauma’s”…
De lijst is 15 pagina’s lang. Vragen aan de minister: hoe waardeert zij de bestedingen van het belastinggeld aan deze projecten? Zou zij kunnen uitleggen hoe de projecten specifiek bijdragen aan kennis en bewustwording over het Nederlandse slavernijverleden? Hoe is de subsidieverstrekking voor deze 189 projecten gecontroleerd?
Het Slavernijfonds staat niet op de begroting als “juridisch verplicht” en er kan dus nog mee geschoven worden. Ziet het kabinet mogelijkheden om de middelen uit het Slavernijfonds elders in te zetten? Bijvoorbeeld voor beter onderwijs in Suriname of op de eilanden.
Ik geloof in de kracht van het individu en ik geloof in de kracht van Nederland. Ja, er is racisme en er is discriminatie. En overigens zeker niet alleen door de witte Nederlander. Maar wij zijn GEEN racistisch land. We moeten ons verleden in de ogen kijken, maar ook geloven in een samenleving waarin niet alles tot zwart-wit wordt gedecimeerd. In zo’n land wil ik niet wonen.