Aruba – Roekeloos handelen door het voormalige kabinet Wever-Croes II kost de Arubaanse gemeenschap 190 miljoen gulden en mogelijk nog veel meer.
Dat bevestigt het aanvankelijk vertrouwelijke advies van het College Aruba financieel toezicht over de omstreden overdracht van de rioolafvalwaterzuivering aan de speciaal daarvoor opgerichte Aruba Waste Water Solutions NV. Het CAft onderstreept dat door de wijze waarop vorige regering de privatisering heeft vormgegeven sprake is van “onvermijdelijke financiële risico’s die extra druk leggen op de overheidsfinanciën”.
Waarschuwingen in de wind geslagen
Naar nu aan het licht komt, hebben toenmalig minister-president Evelyn Wever-Croes en minister van Financiën Xiomara Maduro welbewust een constructie bedacht met de bedoeling de “enorme financiële risico’s” voor de overheid te kunnen verhullen: waarschuwingen van de Rekenkamer Aruba werden in de wind geslagen.
Bovendien hebben ze, zo blijkt uit de nu vrijgegeven brief, nagelaten voor een ‘toezichtsmechanisme’ te zorgen. Daardoor zijn “goed bestuur, solide financieel beleid en een ordentelijk financieel beheer niet geborgd.” Het gevolg is dat de (huidige) regering geen zicht en ook geen grip heeft op de risico’s.
Geen transparantie en verantwoording
Het CAft plaatst grote vraagtekens bij de motieven van het gewezen kabinet Wever-Croes. “Het is onduidelijk waarom gekozen is voor overdracht aan een nieuwe entiteit in plaats van overname door Water- en Energiebedrijf Aruba NV” die over de benodigde infrastructuur, expertise en personeel voor waterzuivering. “Naast de financiële risico’s kan het op afstand plaatsen van deze publieke taak ook gevolgen hebben voor de transparantie en verantwoording over de besteding van publieke middelen.”
AWSS heeft de komende jaren honderden miljoenen nodig om de rioolwaterzuiveringsinstallaties en het rioleringsstelsel te moderniseren. De tot 2030 benodigde investeringen worden geschat op 274 miljoen gulden. Door het opzetje van Wever-Croes c.s. de investeringen buiten de landsbegroting te houden, is de gemeenschap aanzienlijk duurder uit dan nodig, omdat AWSS aangewezen is op het sluiten van commerciële leningen op de kapitaalmarkt.
Faillissement AWSS niet uitgesloten
Een andere constructie had “naar schatting een besparing kunnen opleveren van 190 miljoen gulden”, aldus het CAft. Maar het kan nog veel duurder uitpakken: “De hoge rentelasten kunnen de financiële positie van AWSS onder druk zetten en in het uiterste geval leiden tot een faillissement van AWSS.” In dat geval draait de overheid voor de schade op, want zo stelt het College, het land is en blijft eindverantwoordelijk.
Het CAft beveelt onder meer het volgende aan: “Om de risico’s voor de overheidsfinanciën te beperken, is het cruciaal om de aansturing en het toezicht op AWSS te versterken. Daarbij moeten transparantie, goed financieel beheer en solide corporate governance centraal staan.” Zo zou AWSS verplicht moeten worden per kwartaal inzicht te geven in de financiële gang van zaken.
Via Nederland lenen veel gunstiger
Aanzienlijk voordeel valt er volgens het CAft te behalen door de investeringen die AWSS wil doen ten dele uit beschikbare eigen middelen te financieren en de rest via Nederland omdat de rentelasten dan veel lager uitpakken. De alarmerende, op 3 april gedateerde brief van het CAft moet zo’n beetje de eerste post zijn die het op 28 maart beëdigde kabinet Eman-Croes heeft ontvangen.
Wever-Croes: “Leugens”
De onnodig hoge kosten en risico’s waarmee het kabinet Wever-Croes zijn opvolger heeft opgezadeld met de oprichting van AWSS, kwamen vorige maand aan het licht door het gesprek dat het CAft had met de Eerste Kamercommissie voor Koninkrijksrelaties. Media die over dat gesprek berichtten, werden er door oud-premier Wever-Croes van beschuldigd leugens te verspreiden. Ze plaatste op haar Facebookpagina ook nog een post waarin ze niet naar waarheid beweerde dat CAft-voorzitter Lidewijde Ongering haar zou hebben gezegd dat de berichtgeving onjuist was.
