Den Haag – In de Caribische delen van het Koninkrijk wordt geen traan gelaten om het voortijdige vertrek van staatssecretaris van Koninkrijksrelaties Zsolt Szabó, al wordt wel gevreesd dat dossiers stil komen te liggen. Een van de meeste urgente daarvan is de vernieuwing van de WolBES en de FinBES die al zo veel vertraging heeft opgelopen.
De schrik zat er goed in toen een jaar geleden duidelijk werd dat de PVV de zeggenschap over de samenwerking met de CAS-landen en BES-eilanden naar zich toe trok. Er zou een heel andere dan de “softe D66-wind” gaan waaien. En zo geschiedde. Een van de eerste daden van de onbekende Szabó was de door de door zijn voorganger Van Huffelen beloofde 130 miljoen euro voor economische ontwikkeling te verlagen naar 80 miljoen.
Ook zette hij een streep door het nog maar net met Bonaire, Sint Eustatius en Saba bereikte akkoord over het moderniseren van de wetten die de bestuurlijke en financiële verhoudingen met Den Haag regelen. De wijze waarop hij moeizaam tot stand gekomen afspraken eenzijdig doorhaalde, kwam hem op het verwijt te staan zich “koloniaal” te gedragen. Het leidde er toe dat naar Den Haag gereisde delegaties van de drie eilandsraden woedend het ministerie verlieten voordat het tot een gesprek was gekomen.
De regeringen van Curaçao, Aruba en Sint Maarten voelden zich geschoffeerd nadat Szabó zich tegenover de Tweede Kamer liet ontvallen in gesprek te zijn met Transparency International om onderzoek te doen naar de corruptie terwijl hij daar nooit met de bestuurders in de landen over had gesproken.
Illustratief voor de slechte verhoudingen van Szabó met de eilanden waren de verwijten die vorige week na een werkbezoek aan Bonaire over en weer vlogen. De staatssecretaris verweet het Bestuurscollege een gebrek aan daadkracht, waarna hij per omkerende post het verwijt terug kreeg zich niet aan de afspraken te houden. In Kamerdebatten over de koninkrijksrelaties viel Szabó vooral op door zijn gestuntel.
In Den Haag wordt er rekening mee gehouden dat er geen nieuwe bewindspersoon voor Koninkrijksrelaties komt, maar dat huidig minister van BZK Judith Uitermark (NSC) het er bij gaat te doen tot aan de verkiezingen. Szabó had aangekondigd binnenkort een brief naar de Kamer te sturen over het borgen van goed bestuur op de eilanden. Die zal door zijn opvolger eerst nog wel een keer gelezen worden voordat op send wordt gedrukt.
Een consequentie van het vertrek van Szabó is ook dat het voor volgende week geplande commissiedebat over de BES-eilanden naar alle waarschijnlijkheid zal worden uitgesteld. Daarnaast zal de commissie zich op korte termijn buigen over de vraag of dossiers al dan niet ‘controversieel’ worden verklaard. Onderwerpen die dat lot treft, worden pas na het aantreden van een nieuwe regering weer in behandeling genomen.
Een kwestie die geen uitstel duldt, is de aanpak van de vuilstort op Bonaire. Staatssecretaris Chris Jansen (IenW) die onlangs per motie de opdracht van de Kamer kreeg om de regie te nemen heeft met alle PVV-bewindspersonen het veld geruimd. Dat hoeft niet slecht uit te pakken, want hij gaf niet de indruk de uitvoering van de motie enthousiast ter hand te nemen.
Ook op Aruba zal de politieke verwikkelingen in Den Haag nauwlettend volgen en hopen dat die geen gevolgen hebben voor de besprekingen over de totstandkoming van de beoogde Rijkswet Aruba financieel toezicht. Pas als de aan de parlementen wordt voorgelegd, komt Aruba in aanmerking voor een renteverlaging op de coronalening.
Staatssecretaris Szabó bij zijn afscheid:
“Helaas is een einde gekomen aan mijn rol als staatssecretaris Digitalisering en Koninkrijksrelaties. Ik had deze klus graag afgemaakt. Maar ik ben ook trots dat er een fundament ligt waar mijn opvolger op kan voortbouwen. Binnen Koninkrijksrelaties heb ik ingezet op goed bestuur, solide overheidsfinanciën en zelfredzaamheid. Mijn aanpak was altijd gericht op een betere toekomst voor de inwoners van Caribisch deel van ons Koninkrijk. Dat heeft tot tastbare resultaten geleid. Zo helpen we met een fonds voor voedselzekerheid ondernemers op de eilanden vooruit. Daarnaast krijgen alle bewoners van Bonaire, Sint Eustatius en Saba een burgerservicenummer. Ik heb me met veel overtuiging ingezet voor mijn opdracht als staatssecretaris. Dank aan iedereen die bereid was om samen stappen te zetten – richting één digitale overheid en een sterker Koninkrijk.”
