Bonaire – Een structurele oplossing van de afvalproblematiek op Bonaire vergt een investering van tientallen miljoenen euro’s. Dat schrijft het Bestuurscollege in het hulpverzoek dat deze week is gedaan aan de rijksoverheid.
“Gezien de omvang en urgentie van de problematiek doen wij een dringend beroep op structurele ondersteuning vanuit het Rijk. Dit betreft zowel financiële steun als expertise en capaciteit om de situatie effectief en duurzaam aan te pakken”, aldus het eilandbestuur in de brief die gericht is aan het vier betrokken ministeries I&W, VWS, KGG en BZK en waarvan een kopie is doorgestuurd naar het kabinet, de Tweede Kamer, de Eilandsraad en de wnd. Rijksvertegenwoordiger.
Voor acute maatregelen is volgens het BC op korte termijn 1,5 miljoen dollar nodig. “Gezien de urgentie van de situatie is het essentieel om snel te handelen. De kosten zijn niet begroot door het openbaar lichaam Bonaire, omdat de financiële omvang van de situatie niet te voorzien was. Conform de geldende Rijkswetten is het ons niet toegestaan om zonder toestemming van de Minister verplichtingen aan te gaan die niet zijn opgenomen in een door de minister goedgekeurde begroting. Het verkrijgen van deze toestemming is daarom van essentieel belang.”
Voor de langere termijn zal afhankelijk van de uiteindelijke keuzes ten aanzien van afvalverwerking, infrastructuur en milieumaatregelen tientallen miljoenen nodig zijn. “Dit benadrukt de noodzaak van structurele, interbestuurlijke samenwerking en cofinanciering. Bonaire is gemotiveerd om een voorloper te worden in duurzaam afvalbeheer, maar heeft de steun van het Rijk nodig om deze transitie succesvol te realiseren”, aldus het BC.
Uit de brief waarin het BC om steun van het Rijk vraagt
Een duurzaam afvalbeheersysteem is essentieel voor een gezond, leefbaar en toekomstbestendig Bonaire. De situatie op de stortplaats Lagun is echter ernstig: er zijn regelmatige branden, gebrekkig beheer, ontbrekende vergunningen en directe risico’s voor volksgezondheid en milieu. Dit vraagt om een integrale en structurele aanpak waarbij het waarborgen van een gezonde leefomgeving en de bescherming van het milieu centraal staan.
Om deze uitdagingen aan te pakken, heeft het Bestuurscollege het Programma Duurzaam Afvalbeheer Bonaire (DAB) opgezet. Dit programma richt zich op beleidsontwikkeling, infrastructuurverbetering, handhaving en de bevordering van de circulaire economie. Het Verbeterplan Lagun Bonaire vormt de basis voor de uitvoering van maatregelen met betrekking tot de situatie op de stortplaats Lagun.
De kern van het Verbeterplan Lagun is opgebouwd rond vijf thema’s, namelijk (1) beleid, wet- en regelgeving, (2) vergunningverlening, toezicht en handhaving, (3) milieu en publieke gezondheid, (4) operationeel beheer van de stortplaats en (5) brandpreventie en -bestrijding. De focus van het Verbeterplan Lagun ligt op het wegnemen van acute risico’s voor mens en milieu en het opbouwen van een duurzaam systeem.
Wij verzoeken het Rijk om:
▪ Goedkeuring van de financiering van USD 1.500.000 voor acute maatregelen;
▪ Structurele cofinanciering voor de implementatie van het DAB-programma, inclusief noodzakelijke onderzoeken vanuit GGD/Publieke gezondheid;
▪ Ondersteuning bij de oprichting van een gezamenlijk opgaveteam;
▪ Samenwerking bij de uitwerking van duurzame financieringsmodellen (bijvoorbeeld afvalstoffenheffing, exportsubsidies, interdepartementale fondsen).
Samen met de GGD Bonaire en het programma DAB is bij het RIVM een verzoek ingediend voor het opstellen van een onderzoeksplan naar de milieu- en gezondheidsrisico’s op Bonaire. Door het gebrek aan betrouwbare gegevens over achtergrondwaarden en actuele verontreiniging is dit plan van essentieel belang. De verkennende fase, die naar verwachting ongeveer zes maanden zal duren, vormt de eerste stap richting een grootschalig milieu- en gezondheidsonderzoek op Bonaire. Het doel is om te komen tot een gedegen plan van aanpak voor dit onderzoek.
Middellange en Lange Termijn
Naast de acute acties voorziet het Verbeterplan in maatregelen voor de middellange en lange termijn.
De belangrijkste vervolgstappen zijn:
Binnen 1 jaar:
▪ Herijking van het DAB-programma en het programma Afvalbeheer op Maat (AoM);
▪ Aanwijzing van nieuwe afvallocaties;
▪ Aanpak vergunningen en tijdelijke opslag (bijvoorbeeld autowrakken).
Binnen 5 jaar:
▪ Implementatie van de Afvalvisie Bonaire 2035;
▪ Volledige sanering van Lagun en Morotin;
▪ Gedragsverandering en circulair beleid.
De risico’s op milieuvervuiling en gezondheidsschade zijn reëel, maar tegelijkertijd biedt deze opgave kansen voor duurzame ontwikkeling, werkgelegenheid en gedragsverandering.