Den Haag – De Tweede Kamer heeft er geen vertrouwen in dat het Bestuurscollege van Bonaire in staat is de aanhoudende crisis rond de vuilstort van Selibon bij Lagun op te lossen en wil dat Den Haag ingrijpt.
Geduld op: “Situatie onhoudbaar”
Een meerderheid van regerings- en oppositiepartijen eist dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de regie op zich neemt. Daartoe werd vanochtend bij het tweeminutendebat over de afvalcrisis een motie ingediend, die verzekerd is van een meerderheid van tenminste 81 stemmen als deze komende dinsdag in stemming wordt gebracht.
De indieners – Don Ceder (ChristenUnie), Raoul White (GroenLinks), Mpanzu Bamenga (D66), Aukje de Vries (VVD) en Faith Bruyning (NSC) – zijn na hun gesprek vorige week met omwonenden van de landfill tot de conclusie gekomen dat de situatie “niet langer houdbaar” is. Zij constateren dat “het toe nu toe aan duidelijke communicatie, transparantie en daadkracht ontbreekt”.
“Goed bestuur vraagt om verantwoordelijkheid, samenwerking en het daadkrachtig oplossen van problemen”, aldus de vijf die erop wijzen dat “de volksgezondheid, recht op een schone leefomgeving en duidelijkheid, inspraak en bescherming belangrijke uitgangspunten moeten zijn”.
Daarom willen ze dat IenW een actieve/coördinerende rol op zich neemt en er een task force wordt ingesteld met experts van Nederlandse organisaties en ministeries en lokale partijen die uiterlijk in het derde kwartaal van 2025 een actieplan presenteert voor een structurele verbetering van afvalverwerking en milieubeheer op Bonaire. Vooruitlopend daarop moet het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) met spoed een gezondheidsonderzoek uitvoeren.
Mede-indiener van de motie Raoul White: “De situatie met de afvalberg Selibon is echt onhoudbaar. Als deze situatie op Texel had plaatsgevonden was er al lang ingegrepen. Veel omwonenden hebben gezondheidsklachten en het is volkomen begrijpelijk dat ze dat linken aan enorme vuilnisbelt waar ze naast wonen en waar regelmatig giftige dampen vanaf komen. Ik ben blij dat de Tweede Kamer nu wakker geworden is en de minister verantwoordelijk houdt om met een oplossing te komen.” Aukje de Vries noemde de gang van zaken “beschamend” en riep op tot onmiddellijke actie.
Staatssecretaris van IenW Chris Jansen is daar nog niet aan toe. Hoewel hij de motie niet afwijst, wil hij het nieuwe verbeterplan afwachten dat het Bestuurscollege uiterlijk 4 juni moet overleggen. Ook verklaarde hij niet de bestuurlijke verhoudingen tussen het Rijk en het eilandbestuur te willen doorkruisen. Het kwam hem op het verwijt te staan aan “handelingsverlegenheid” te lijden. “Gaan regels boven mensenlevens”, vroeg Faith Bruyning.
Jansen verklaarde zich na enig aandringen wel bereid tijdens zijn aanstaande werkbezoek aan Bonaire “maximale druk” uit te zullen oefenen op het Bestuurscollege om mee te werken aan een structurele oplossing voor de vuilstort en een verzoek voor een volksgezondheidsonderzoek door het RIVM in te dienen.
Vlak voor het debat hebben de Kamerleden een kopie ontvangen van het hulpverzoek dat het Bestuurscollege bij de regering hebben ingediend, kennelijk met het oogmerk de indiening te voorkomen van de motie waarin om ingrijpen wordt gevraagd.
Dat het beheer van de vuilstort niet deugt, is al jaren bekend. In 2023 draaide het ministerie van IenW de subsidiekraan dicht nadat was geconstateerd dat met de reeds verstrekte 6,5 miljoen euro geen enkel doel van het programma ‘Afvalbeheer op maat’ was gerealiseerd en Selibon niet in staat was te verduidelijken waar het geld aan was uitgegeven. In juni 2024 wees de Inspectie Leefomgeving en Transport in een alarmerend rapport over misstanden bij het beheer van de landfill.
Omdat het Bestuurscollege in de ogen van wnd. Rijksvertegenwoordiger Jan Helmond niet de indruk wekte de risicovolle situatie serieus te nemen, nam hij het beheer over de vuilstort over. Hoewel de rechter het met hem eens was dat er sprake is van taakverwaarlozing door het eilandbestuur werd het besluit vanwege een vormfout doorgehaald. Het Bestuurscollege kreeg daarop de gelegenheid een eigen verbeterplan in te dienen, maar dat werd door de RV als “onvolledig, niet concreet, onrealistisch en tegenstrijdig” bij het afval gezet.
Helmond gaf de betrokken gedeputeerden een nieuwe kans om uiterlijk 4 juni met een beter plan van aanpak te komen. Vandaag werd duidelijk dat een Kamermeerderheid daar niet op wil wachten. Het geduld is op.
Tekst van de motie
De Kamer, gehoord de beraadslaging, constaterende dat de situatie rondom de afvalverwerking bij de Landfill Selibon op Bonaire al geruime tijd ernstige zorgen baart en niet langer houdbaar is; overwegende dat omwonenden zich ernstige zorgen maken over de mogelijke gezondheidsrisico’s en dat het tot nu toe aan duidelijke communicatie, transparantie en daadkracht ontbreekt, overwegende dat goed bestuur vraagt om verantwoordelijkheid, samenwerking en het daadkrachtig oplossen van problemen;
Van mening dat de volksgezondheid, recht op een schone leefomgeving en duidelijkheid, inspraak en bescherming belangrijke uitgangspunten moeten zijn; Verzoekt de regering:
• Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een actieve en indien noodzakelijk coördinerende rol te laten nemen in het meten, onderzoeken én structureel oplossen van de problematiek rondom Selibon;
• Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) met spoed het gezondheidsonderzoek te laten starten, dit proces te versnellen, en bewoners daarbij transparant te betrekken;
• In nauwe samenwerking met het Openbaar Lichaam Bonaire en de Rijksvertegenwoordiger te komen tot een stevig, integraal en toekomstbestendig plan van aanpak voor zowel de korte als lange termijn inzake afvalverwerking op het eiland;
• Een tijdelijk taskforce afvalbeheer Caribisch Nederland in te stellen, bestaande uit experts van Nederlandse organisaties en ministeries en lokale partijen, en via deze weg de benodigde expertise te delen en uiterlijk in het derde kwartaal van 2025 een actieplan op te stellen voor de structurele verbetering van afvalverwerking en milieubeheer op Bonaire, inclusief duidelijke mijlpalen, verantwoordelijkheden en tijdlijnen.