Inbreng van het Tweede Kamerlid Raoul White (GroenLinks-PvdA) bij het debat van de Kamercommissie voor Koninkrijksrelaties met minister Beljaarts en staatssecretaris Szabó over economische ontwikkeling in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
● We zien dat veel mensen in het Caribisch deel van ons Koninkrijk moeilijk rond kunnen komen. Tegelijkertijd zien we dat een groot deel van de economische inkomsten terecht komen bij een aantal grote ondernemers. Wat GroenLinks-PvdA betreft moeten we samen met de eilanden toewerken naar een economie die meer in balans is en meer toekomstgericht is.
● Om de economie op de eilanden toekomstbestendig te maken is het wat GroenLinks-PvdA allereerst van groot belang dat het onderwijs op de eilanden dusdanig sterk is dat alle jongeren een passende opleiding kunnen volgen. Onderwijs is de basis voor een goede economie. Jongeren moeten de kans krijgen om een opleiding te doen die bij hen past en de opleidingen moeten goed aansluiten bij de arbeidsmarkt. Over de kwaliteit van het onderwijs zijn nog veel zorgen. Hoe kijkt het kabinet hiernaar en welke concrete stappen zien de minister en staatsecretaris om te zetten om het onderwijs te versterken? En hoe staat het met de verbetering van VVE en de toegankelijkheid van de kinderopvang, zodat ouders die naar hun werk moeten er zeker van zijn dat er goede opvang voor de kinderen is?
● Een andere fundamentele basisvoorziening is de connectiviteit. Zowel de fysieke als digitale verbindingen zijn essentieel. Ik denk bijvoorbeeld aan een kabel richting de eilanden die snel internet garandeert. En het openbaar vervoer, zodat mensen ook daadwerkelijk op een betaalbare manier bij hun werk kunnen komen. Op bijvoorbeeld Saba leven grote zorgen over de betaalbaarheid van de verbindingen met St Maarten en Nederland. Maar
● Ook de elektriciteitsvoorziening moet op orde zijn en zoveel mogelijk zelfvoorzienend en duurzaam zijn. Welke stappen zet dit kabinet hierop?
● We lezen dat het kabinet inzet op het versterken van de landbouw en daarmee de voedselvoorziening. Belangrijk en goed. Ik zou wel aan de bewindspersonen willen vragen om hierbij in te zetten op duurzame landbouw die en bijdraagt aan de voedselzekerheid, maar ook aan de bescherming van het vaak al kwetsbare leefmilieu. Hoe kijkt het kabinet hiernaar?
● GroenLinks-PvdA heeft zorgen over het feit dat we zien dat met name op de grotere eilanden de lokale bevolking veel te weinig profiteert van het toerisme. Een kleine groep ondernemers verdienen heel veel geld en de lokale bevolking leeft deels in armoede en mensen verdienen lage inkomens bij hun – vaak onzekere – werk in het toerisme. Ziet het kabinet deze ongelijkheid ook? En is de minister het met ons eens dat we hier stappen in moeten zetten? Ik hoor bijvoorbeeld signalen dat de grote ondernemers uit Europees Nederland of uit de VS gebruik kunnen maken van regelingen, die niet open staan voor de inwoners van de eilanden. Klopt dit? En zo ja, willen de bewindspersonen ervoor zorgen dat dit wordt rechtgetrokken en dat ook juist lokale kleinere ondernemers hiervan gaan profiteren?
● In het verlengde hiervan maken we ons zorgen over de toegang tot het banking systeem. Met name op de kleinere eilanden Saba en St Eustatius. Inwoners, bezoekers en ondernemers lopen hier tegen belemmeringen aan. Hier is ook eerder al aandacht voor gevraagd. Graag een reactie van het kabinet. Hoe wordt dit aangepakt?
● Eerder is gesproken over een Regionale Ontwikkelings Maatschappij. Het kabinet schrijft in de brief dat dit geen verstandige weg is. Maar mijn vraag is dan wel: hoe kunnen we ervoor zorgen dat er voldoende financiering voor handen is om de regionale economie te versterken op een toekomstbestendige en duurzame manier? En zijn er niet ook nog mogelijkheden om via het EU Corona-Herstelfonds middelen voor het Caribisch deel van het Koninkrijk te realiseren? Graag ook hier een reactie op van de bewindspersonen.
● Tot slot vraag ik graag nog aandacht voor snelle procedures voor werkvergunning op Saba en St Eustatius. Als daar nu bijvoorbeeld een nieuwe leraar wordt aangenomen, duurt het vaak erg lang voor een werkvergunning geregeld is. Herkent het kabinet dit probleem?
● Ik sluit af met de aansporing om aan het kabinet om concrete en integrale actie te ondernemen. Niet alleen in het belang van de economie, maar ook voor de leefbaarheid van de eilanden.