Inbreng van het Tweede Kamerlid Peter van Haasen (PVV) bij het debat van de Kamercommissie voor Koninkrijksrelaties met minister Beljaarts en staatssecretaris Szabó over economische ontwikkeling in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
In de hal van dit gebouw ligt het originele Statuut, ondertekend door voormalig koningin Juliana. “Steunend op eigen kracht” — zo staat er opgetekend. Maar dat schuurt met de honderden miljoenen euro’s die de Nederlandse belastingbetaler jaarlijks afdraagt aan het Caribische deel van het Koninkrijk. “Doch met de wil elkander bij te staan” werd bittere realiteit toen de economie daar instortte tijdens de coronacrisis, en Nederland ruim 1,3 miljard euro moest bijspringen.
Voor de PVV is economische zelfredzaamheid dan ook van groot belang. Niet alleen om de afhankelijkheid van Europees Nederland te verminderen, maar ook voor de trots en eigenwaarde van onze Caribische Koninkrijksgenoten.
De economie herstelt zich, vooral dankzij het toerisme. Dat is goed nieuws. De Caribbean is booming. Maar de regio is kwetsbaar: één externe schok — uit Europa of Amerika — en alles valt stil. Die eenzijdige afhankelijkheid moet worden doorbroken.
Economische diversificatie is noodzakelijk — niet alleen op papier, maar zichtbaar op de eilanden zelf. In de brief van staatssecretaris Szabó over de conferentie Taking the Reins staat dat de eilanden prioriteiten hebben benoemd: voedselzekerheid, handel en connectiviteit, en de ‘blue economy’. Prima uitgangspunten. Maar wie neemt daadwerkelijk de teugels in handen? Als het aan de eilanden zelf wordt overgelaten, vrezen wij stagnatie — gezien de beperkte uitvoeringskracht en bestuurlijke capaciteit.
Kijk naar voedselzekerheid. Kleinschalige initiatieven helpen, maar als we écht een verschil willen maken, is een grootschalige aanpak nodig. Alleen dan dalen de prijzen en wordt productie rendabel. In de brief wordt het OWAC-systeem genoemd — een techniek om gebouwen met zeewater te koelen. Goed voor hotels, maar óók uitstekend geschikt voor grootschalige kastuinbouw. Waarom benutten we dat potentieel niet?
Ook op het gebied van handel en connectiviteit wringt het. De haven op Curaçao heeft groot potentieel, maar blijft onderbenut zolang die alleen tijdens kantooruren open is. En in de luchtvaart hangt een dreiging boven de markt: de voorgenomen CO2-heffing op vliegtickets vanaf 2027. In een interview op de televisie van Curaçao werd de staatssecretaris hierover bevraagd, en hij verwees door naar de minister van Economische Zaken.
Laat die nou net tegenover ons zitten. Een mooie gelegenheid dus. De PVV is tegen klimaatheffingen zoals deze. Maar als het kabinet eraan vasthoudt, dan moet een uitzondering voor het Caribisch deel van het Koninkrijk mogelijk zijn. Frankrijk heeft zijn overzeese gebiedsdelen gewoon vrijgesteld. Frankrijk en Nederland delen niet alleen een luchtvaartmaatschappij, maar ook een eiland: Sint Maarten.
Hoe kunnen we dan verdedigen dat het Nederlandse deel, net als Saba en Statia, straks duurder en moeilijker bereikbaar wordt? Betaalbare luchtverbindingen zijn voor alle zes eilanden cruciaal — voor toerisme, handel, onderwijs, gezondheidszorg — voor alles. Toen tijdens corona het toerisme stilviel, zakte de economie in en moesten wij bijspringen. Als we nu zélf de toerismesector ondermijnen met een CO2-heffing, graven we onze eigen financiële valkuil.
Dus aan de minister de oproep: regel een vrijstelling voor de Nederlandse Cariben, net als Frankrijk heeft gedaan. En als dat niet vanzelf gebeurt, dan zijn wij graag bereid dat via een motie alsnog te regelen.