Zes en een half miljoen euro. Er gaan dagen voorbij dat Kadushi het niet op zijn bankrekening heeft staan. Selibon, het overheidsbedrijf dat verantwoordelijk is voor de afvalverwerking op Bonaire, had dat wel. Ooit. Een gift van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat die in rook lijkt opgegaan. Het is een groot mysterie wat ermee is gedaan. Het was geoormerkt voor het programma ‘Afvalbeheer op Maat’, bedoeld om de overlast en risico’s van de vuilstort bij Lagun binnen de perken te houden. Dat is ondanks als die miljoenen niet heel erg goed gelukt.
Tweede Kamerleden wilden woensdag in het debat over wat zo langzamerhand de titel Lagun-gate verdient, weten hoe de centen zijn besteed. Staatssecretaris Jansen bleef het antwoord schuldig: de directie van Selibon weigert ondanks aandringen de bonnetjes te overleggen. Je kunt je niet aan de indruk onttrekken dat het ministerie de boel op zijn beloop heeft gelaten. Er had toch ook aan de bel getrokken kunnen worden bij de Raad van Commissarissen en, als dat niet had geholpen, bij de aandeelhouder, het openbaar lichaam? Zoals het ministerie ook wel iets – een jaar of wat – eerder onraad had mogen ruiken. Het programma startte in 2016, maar pas in 2023 rezen er twijfels.
Terecht eisen Kamerleden dat de onderste steen naar boven wordt gehaald. Ze vroegen de stas ook nog “hoe het zo ver heeft kunnen komen” dat de landfill is uitgegroeid tot een acuut gevaar voor mens, flora en fauna. Die vraag is simpel te beantwoorden: door aan de kant van het openbaar lichaam onvermogen en onwil en aan Haagse zijde onverschilligheid en krenterigheid die er mede debet aan zijn dat Bonairianen, Statianen en Sabanen genoegen moeten nemen met hun tweederangs levensstandaard.
In 2023 sloeg de Inspectie Leefomgeving en Transport alarm dat vergunningverlening, toezicht en handhaving op Bonaire een zooitje is. Als er al een vergunning was, werd er geen toezicht gehouden en als dat een keer wel werd gedaan, werd er niet gehandhaafd. De belangrijkste aanbeveling van de ILT was de VTH-taken voor bouwen, natuur en milieu “op korte termijn onder te brengen bij een bestaande omgevingsdienst in Europees Nederland.” Om het toenmalige kabinet te helpen de urgentie in te zien, nam de Kamer een motie van Kiki Hagen (D66) aan waarin de minister werd opgeroepen de adviezen van de inspectie snel door te voeren.
We zijn twee jaar verder en het is bij de Directie VTH, zoals uit een door de vakbond onderschreven (maar door de Eilandsraad genegeerde) hulpkreet van vijftien moedige klokken luidende ambtenaren, van heel erg tot nog veel erger geworden. Zoals de omwonenden van Lagun dagelijks kunnen opsnuiven, als die zich nog buitenshuis durven te wagen. Het dringende advies van de ILT en de motie zijn kennelijk in een ministeriële vergeethoek weggestopt. Geen Kamerlid die er in het debat naar vroeg. Wat dat betreft had gedeputeerde Clark Abraham het gelijk geheel aan zijn zijde met de opmerking dat Den Haag wel eens naar zijn eigen rol mag kijken.
Over een paar weken krijgen we misschien te horen wat Selibon met die 6,5 miljoen heeft gedaan. Intussen is er een tweede ‘gate’ in de maak. Nu het eilandbestuur het getouwtrek om de zeggenschap over de brandstofvoorziening heeft gewonnen, heeft het ministerie van Klimaat en Groene Groei het aanbod het eiland een nieuwe state-of-the-art terminal te schenken ingetrokken. Bonaire mag het, zoals het wil, weer helemaal zelf doen. Dat betekent dat het aan de gereanimeerde overheidsnv Oil Trading Bonaire is om de gammele met olie gevulde roestbakken bij het vliegveld en Hato uiterlijk op 1 april 2026 brandveilig te maken. Zou Rijksvertegenwoordiger Helmond al een indeplaatsstelling voorbereiden?
Het was trouwens een weekje vol columnwaardige gebeurtenissen. Aruba’s oud-gevolmachtigde minister Guillfred Besaril kan voor het doen van privé-uitgaven met de creditcard van de zaak behalve een celstraf een terugvordering van 190.000 gulden tegemoetzien. Dat is klein bier vergeleken bij de 9 ton die het OM Aruba van de voor corruptie veroordeelde oud-minister Benny Sevinger eist. Op Sint Maarten komt ex-parlementariër Frans Richards er goedkoper vanaf. In ruil voor het incasseren van 370.000 dollar aan steekpenningen is hij begonnen aan 20 maanden gratis kost en inwoning in de Point Blanche-gevangenis.
Dan is er nog het geachte Statenlid Veronica Jansen-Webster (ook Sint Maarten) die zich erover beklaagt dat ze bij dienstreizen – een nogal misleidende naam voor door de belastingbetalers gesponsorde grensoverschrijdende winkeltripjes – geen businessclass mag vliegen. Een gebrek aan respect voor haar en mede-hoogwaardigheidsbekleders die zich opofferen voor het volk, betoogde ze met droge ogen. Overigens – maar dat zei ze er niet bij – voor een beloning waar parlementariërs elders in het Koninkrijk niet bij in de buurt komen. Tot slot: volgens lokale media hebben opsporingsfunctionarissen een inval gedaan bij het Curaçaohuis en de ambtswoning van gevmin Carls Manuel. Nu pas? hoorde je velen denken.
Ps. Aan de kiezers op Curaçao die komende vrijdag naar de stembus gaan: uw stem doet er toe! Kijk naar het moederland – ooit een baken van democratie – waar de kiezers een kabinet in het zadel hebben geholpen dat tussen de onderlinge ruzies door morrelt aan de onafhankelijkheid van de publieke omroep en het demonstratierecht, geen boodschap heeft aan de Raad van State, de wetenschap als ook “maar een mening” afdoet, de rechtspraak ondermijnt en veehouders een vrijbrief geeft het land in de stront te laten zakken.
Kadushi is het buitenbeentje van DossierKoninkrijksrelaties.nl: een stekelige rubriek die soms wel eens ‘au’ kan doen.