In de zondagse estafette-rubriek ‘Bericht uit…’ belichten columnisten uit de Caribische delen van het Koninkrijk bij toerbeurt de kanten van hun eiland waarvan zij vinden dat die de aandacht van alle koninkrijksburgers verdienen. Vandaag komt het bericht uit Sint Eustatius.
‘Nigger business’
Door Elaine Marchena
Zo’n honderd meter voor mij rijdt een pick-up truck. In de laadbak zitten kerstmannetjes. Zij gooien een handvol snoepgoed op de weg. Als uit het niets rent een groep kinderen, onder luid gejoel, de weg op om het lekkers te pakken. Grijnzend trap ik op mijn rem: “Dit is Statia in de kerstperiode” en ik kar verder nadat het laatste stukje snoep is opgeraapt. Enkele dagen terug nog kleurde de weg helemaal rood en wit tijdens de traditionele ‘red & white parade’ waarvoor de deelnemers, van alle leeftijden, zich uitdossen in kerstman-achtige combinatie van rood en wit. In veel wijken worden de bewoners in december verrast door groepen ‘carollers’ die van huis tot huis trekken om kerstliedjes te zingen in ruil voor een versnapering of andere kleine blijk van waardering en de Latino gemeenschap tovert het Wilhelminapark jaarlijks om tot een lichtjesfestijn, om maar enkele dingen te noemen.
Het eiland staat bol van de kersttradities waar iedereen het nog over heeft, ondanks dat sommige ondertussen verdwenen zijn. Vraag een willekeurige Statiaan naar ‘nigger business’ en hij zal je, met een lach en glinsterende ogen, vertellen over dit gebeuren, tot enkele decennia terug nog vaste prik op tweede kerstdag. Een groep musici, zangers en dansers trok van huis tot huis om, per familie, stil te staan bij wat men in het afgelopen jaar had uitgespookt. Dit kon variëren van een liefdadigheidsactie tot een politieke misser, een ongelukkige liefde, een grote ruzie tot buitenechtelijke escapades: het werd allemaal, onder grote hilariteit, bezongen en nagespeeld door de groep spelers, van wie sommige in vrouwentenue. Zingen, dansen en vooral ook lachen, is belangrijk in de Statiaanse gemeenschap.
Juist die vrolijkheid, het vermogen om lekker te genieten van het moment en alle zorgen opzij te zetten, is de kracht van de Statiaanse cultuur. Want zorgen zijn er genoeg op dit relatief geïsoleerde eiland. Met name om rond te komen. Recent zijn weliswaar het minimuminkomen, de AOW en de kinderbijslag flink verhoogd. Helaas lijken de kosten voor met name de boodschappen – opvallend genoeg vooral vanaf dat moment – hier gezellig in meegestegen te zijn. Dit zou vooral het gevolg zijn van de hogere transportkosten. Of hier stiekem ook een stukje winstbejag van partijen in de aanvoerketen in meespeelt, is niet te zeggen. Feit is dat de meeste mensen op het eiland ieder dollardubbeltje moeten omdraaien en dagelijks van het ene naar het andere baantje moeten rennen. De armoede zie je pas als je bij mensen in huis komt, maar de aard van de Caribische mens is nou eenmaal niet om daar onder gebukt te gaan.
Moeten zij gestraft worden omdat zij desgevraagd aangeven gelukkig te zijn? Tweede Kamerlid Peter van Haasen (PVV) lijkt hier tijdens het commissiedebat op 11 december over het sociaal minimum in Caribisch Nederland wel op aan te sturen. Armoede is er volgens hem nou eenmaal overal, geluk wordt niet alleen bepaald door de inhoud van je portemonnee en de Statianen scoorden in een CBS-onderzoek over 2021 relatief het hoogst qua tevredenheid over hun leven. Dat dit ondertussen drie jaar geleden is en dat de respondenten, in datzelfde onderzoek, aangeven het minst tevreden te zijn over hun financiële situatie, bleef ongenoemd…
Ondertussen hoor je hier ieder jaar weer hoe jammer het is dat er geen ‘nigger business’ meer op Statia is. Er gaan stemmen op deze traditie weer in te voeren maar tot nu toe is dit niet gebeurd. Goed bezien is dit een leuke, speelse vorm van zelfregulering: mensen krijgen, met veel grappen en grollen, toch op hun brood wat ze geflikt hebben. Misschien moeten we in Den Haag eens ‘nigger business’ invoeren, om sommige mensen aan het denken te zetten over dingen die zij roepen.Vanuit Statia fijne feestdagen toegewenst aan iedereen die dit leest.
Met dank aan Althea Merkman, Marcella Marsdin en Ishmael Berkel.