Den Haag – Het gebrek aan data mag geen reden zijn het versterken van de koopkracht in Caribisch Nederland uit te stellen, betoogde Tweede Kamerlid Raoul White (GroenLinks-PvdA) vandaag in het debat over de bestaanszekerheid op de BES-eilanden.
“GroenLinks-PvdA schaamt zich voor hoe we als ‘Den Haag’ om zijn gegaan met de zorgen van de mensen op de BES-eilanden. Ook nu lezen we in de kabinetsbrief weer allerlei passages over meer inzicht krijgen in data, goed afwegen van de context en het doen van haalbaarheidsstudies. Dit voelt voor veel mensen op de eilanden opnieuw als vooruitschuiven. Goede data en uitvoerbare regelingen zijn belangrijk, maar het mag geen reden zijn om de noodzakelijke maatregelen steeds weer uit te stellen”, aldus White die mede namens de fracties van SP, CU en D66 sprak.
Inbreng Kamerlid White (GroenLinks-PvdA)
Sinds 10 oktober 2010 maken Bonaire, Sint Eustatius en Saba deel uit van het land Nederland. Sinds die tijd zou de bestaanszekerheid van de inwoners van de BES-eilanden dus gelijkwaardig moeten zijn aan die van de mensen in Europees Nederland.
Het is niet zo dat de Kamer hier niet al eerder aandacht voor heeft gevraagd. In 2016, alweer ruim acht jaar geleden, nam de Eerste Kamer zelfs een motie aan dat er een sociaal minimum zou moeten komen op de BES-eilanden. Tot op heden is dit echter nog steeds niet goed geregeld. Graag verneem ik van beide staatssecretarissen een reflectie op hoe de Nederlandse regering de afgelopen jaren omgegaan is met de grote zorgen over de armoede op de eilanden? GroenLinks-PvdA schaamt zich eigenlijk voor hoe we als ‘Den Haag’ om zijn gegaan met de zorgen van de mensen op de BES-eilanden. Ook nu lezen we in de kabinetsbrief weer allerlei passages over meer inzicht krijgen in data, goed afwegen van de context en het doen van haalbaarheidsstudies. Dit voelt voor veel mensen op de eilanden opnieuw als vooruitschuiven. Goede data en uitvoerbare regelingen zijn belangrijk, maar het mag geen reden zijn om de noodzakelijke maatregelen steeds weer uit te stellen.
Het verzoek van de inwoners op de eilanden is niet heel extreem. Zij willen graag dat hun overheid – want wij hier in Den Haag zijn we ook de overheid van de mensen op de BES-eilanden – zich maximaal inspant om artikel 20 van de Grondwet (De bestaanszekerheid der bevolking en spreiding van welvaart zijn voorwerp van zorg der overheid) te borgen. Een heel redelijk verzoek. En we hebben het ook niet over miljoenen mensen, op de eilanden wonen ongeveer 30.000 mensen. Vergelijkbaar met de Europees Nederlandse gemeente Zaltbommel.
Zowel de Commissie Thodé als de Nationale Ombudsman hebben een rapport geschreven waarin zij goed beschrijven hoe de situatie op de eilanden is en wat er nodig is om tot een fatsoenlijk sociaal minimum te komen en om bestaanszekerheid te verbeteren. De afgelopen jaren zijn er al stappen gezet, maar er moeten met de twee rapporten in de hand op korte termijn grote extra stappen worden gezet. Ik denk aan fatsoenlijk OV, kinderopvang, betaalbare energie en water en betere digitale connectiviteit. Het achterstallig onderhoud van de afgelopen 14 jaar moet worden ingelopen.
En ondanks dat iedereen zegt dat de armoede op de eilanden moet worden aangepakt zien we nu voor het komend jaar nieuwe zorgen. Uit cijfers van het NIBUD blijkt dat door het afschaffen van de tijdelijke koopkrachtmaatregelen minima op de eilanden er vanaf 1 januari fors op achteruit gaan omdat een aantal tijdelijke maatregelen aflopen. Alleenstaanden gaan er bijna 10 procent op achteruit. En een gezin met twee kinderen gaat er tot 174 dollar per maand op achteruit. Pijnlijk, want de stappen die afgelopen tijd vooruit zijn gezet worden nu weer teniet gedaan. Hoe is dit uit te leggen aan de mensen op de eilanden? Het achterstallig onderhoud wordt dus weer groter. Waarom wil het kabinet pas volgende zomer met eventuele nieuwe maatregelen komen om dit koopkrachtverlies op te vangen? En klopt het dat als het amendement-Ceder komende week wordt verworpen de koopkracht verder daalt omdat de toelage voor energie en water vervalt?
Een van de problemen betreft ook de woonlasten. Op Bonaire loopt er nu een pilot Bijdrage Particuliere Verhuur. Wanneer kunnen we voor St Eustatius en Saba een oplossing verwachten? En kan het kabinet toezeggen dat deze maatregel zolang doorloopt als nodig is tot er voldoende betaalbare woningen beschikbaar zijn?
In de brief lezen we dat binnenkort meer duidelijk wordt over wat de haalbare opties zijn om tot verlaging van de kosten van levensmiddelen te komen. Wanneer kunnen we op dit vlak concrete voorstellen van het kabinet verwachten? En kan alvast worden aangegeven aan welke maatregelen het kabinet op dit vlak denkt? En kan het kabinet hierbij ook aangeven hoe omgegaan wordt met de kleine ondernemers die zich zorgen maken over de vraag of zij wel voldoende ondersteuning krijgen?