Excuses maken voor het slavernijverleden is één, iets anders is te hebben geleerd van dat van het bloed roodgekleurde deel van de vaderlandse geschiedenis. Op 1 juli 2022 bood president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank namens de bank excuses aan dat zij volop heeft mee geprofiteerd van koloniale onderdrukking en uitbuiting. Hij maakte bij die gelegenheid bekend dat DNB vijf miljoen euro beschikbaar stelt t.b.v. projecten voor “educatie en behoud van historisch erfgoed”. Deze week werd bekend dat de Across the Isles Foundation op Bonaire 500.000 euro is toegekend voor het inrichten van een herinneringsplek met een monument ter nagedachtenis aan de lokale held Martis di Katalina Janga die in 1834 de opstand van tot slaaf gemaakten leidde. Het lijkt een nobel project, met de nadruk op lijkt…
Het persbericht van DNB over de schenking overviel velen op Bonaire. De aanvankelijke vreugde maakte snel plaats voor verbazing toen men ontdekte wie er achter de foundation schuilgaat: A. de W., de oud waarnemend, maar nog altijd van belastinggeld doorbetaalde eilandgriffier. De man ook die de Eilandsraad van Saba liet dokken voor advieswerk dat hij niet leverde, zoals hij zich bij wel meer opdrachtgevers onmogelijk heeft gemaakt door zich met een veelbelovend praatje binnen te kletsen waarna de afgesproken daden uitbleven.
Dat uitgerekend een onkreukbaar geacht instituut als DNB een half miljoen publiek geld toewijst aan een project dat bedoeld is om te verbinden, maar uit de koker komt van iemand die vooral verdeeldheid zaait, kun je niet bedenken. Een kwartiertje surfen en je stuit op de ene na de andere zich benadeeld voelende organisatie en het bericht dat de gezaghebber van Bonaire bij het OM aangifte heeft gedaan voor de inbraak in emailboxen van eilandsraadsleden waarvoor De W. opdracht heeft gegeven. Om maar te zwijgen over hoe hij de inwoners van Saba tot in hun ziel beledigde door te beweren dat zij het product van inteelt zijn. Zou de bank zijn gangen niet zijn nagegaan of geen referenties hebben ingewonnen?
“We beoordelen aanvragen samen met vertegenwoordigers in het betrokken gebied”, staat te lezen op de website van DNB; ze weten dus wel van het bestaan van internet. Dan denk je al gauw aan iemand als Bòi Antoin, koninklijk onderscheiden om zijn onovertroffen kennis van de historie van Bonaire. Maar hem is niks gevraagd, wat hij zelf maar “raar” vindt. Misschien het Cultuurfonds dat immers door DNB als adviseur is ingehuurd. Edoch: vertegenwoordiger voor Bonaire van het fonds Liliane de Geus weet van niks, maar ze verwijst voor de zekerheid door naar voorzitter Lionel Janga. Die antwoordt: “Het project waar u het over heeft, is nimmer aan het CCG voorgelegd voor advies.”
DNB meldt in haar persbericht dat de herinneringsplek op de voormalige plantage Fontein komt. Die is eigendom van het openbaar lichaam. Dus zullen de verantwoordelijke gedeputeerden Anjelica Cicilia (grondzaken) en Nina den Heyer (cultuur) ongetwijfeld wèl zijn geraadpleegd. Niet dus. Cicilia: “Ik was als portefeuillehouder niet op de hoogte van dit initiatief en heb het via de media vernomen.” De gedeputeerde is niettemin bereid “met de initiatiefnemers in gesprek te gaan over potentiële kansen voor het eiland”, maar “voorop staat dat niemand zich plekken mag toe-eigenen op Bonaire.”
Collega Den Heyer: “Ook ik heb het via de media vernomen. Ik vind het wel bijzonder: volgens mij is Mangazina di Rei al bezig met de erkenning en herdenking van Martis de Cathalina Janga.” Terzijde: het door de bevolking en toeristen drukbezochte openluchtmuseum lijkt een beter passende locatie gezien de missie het cultureel erfgoed van Bonaire in ere te houden.
Professionele goede doelen fondsen gaan bij het toekennen van donaties niet over één nacht ijs. Wat zij naast het doen van een antecedentenonderzoek doorgaans minimaal verlangen, is overlegging van een recente, goedgekeurde jaarrekening. Dat is in het geval van Across the Isles nagelaten, om het doodsimpele feit dat de foundation pas op 2 september jl. is opgericht, zo blijkt uit het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Hoewel vermeld wordt dat de stichting “door twee gezamenlijk handelende bestuurders wordt vertegenwoordigd” is er maar eentje ingeschreven: voorzitter A. de W.
Niks tegen Nederlanders (althans, de meeste), maar met het uitdelen van de hoofdprijs aan de stichting van een Nederlander, handelt DNB in strijd met het eigen op de website te lezen principe te willen doneren aan “met name nazaten van tot slaaf gemaakten” die zich inzetten voor mede-nazaten. Niet te ontkennen valt dat De W. ook nazaat is, maar dan wel eentje van een generatie voor wier gruwelijke misdaden bankbaas Knot excuses heeft gemaakt.
Gevraagd om een reactie, laat de bank het volgende weten: “DNB voert altijd een onderzoek en toetsing uit naar potentiële samenwerkingspartners. Dat betreft zowel de personen als de organisatie. Een due diligence is daar onderdeel van. We nemen daarbij ook de achtergrond en historie van personen en organisatie in overweging. Vanwege de geheimhoudingsverplichtingen in haar overeenkomsten kan DNB niet ingaan op individuele personen met wie zij betrekkingen aangaat voor projecten die vallen onder het slavernijverleden van DNB.”
De intenties van DNB zijn vast nobel, de uitvoering is echter beroerd: een Nederlandse bank vertrouwt een half miljoen toe aan een werkloze Nederlander die zonder de belangrijkste lokale historicus te raadplegen en zonder de bevolking erbij te betrekken, wel even uitmaakt op welke wijze Bonairiaanse nazaten van tot slaaf gemaakten zich de uitbuiting van hun voorouders moeten gedenken. Kolonialer kun je het niet bedenken.
De aandeelhouders van DNB (het publiek) hadden gisteren iets heel anders aan het hoofd: de derde dreigende kabinetscrisis in 4,5 maand tijd. Tegen middernacht was de crisis bezworen. Naar Kadushi hoort hebben de bewindspersonen elkaar beloofd voortaan niet meer dan drie racistische uitspraken per ministerraad te doen met een uitloop naar vijf als vergaderingen lang duren. Minister-president Schoof laat intussen uitpluizen hoe het kan dat een kandidaat-bewindspersoon door de screening is geglipt die iets tegen racisme heeft. Daarmee is de kou voor eventjes uit de lucht en kunnen de coalitiepartijen met volle energie doorgaan elkaar te wantrouwen.
Kadushi is het buitenbeentje van DossierKoninkrijksrelaties.nl: een stekelige rubriek die soms wel eens ‘au’ kan doen.