Den Haag – Tweede Kamerlid Raoul White (GroenLinks-PvdA) schaamt zich dat veertien jaar na 10-10-10 de achterstanden in Caribisch Nederland nog altijd niet zijn weggewerkt. Dat zei hij vanmiddag in het debat over de begroting Koninkrijksrelaties/BES-fonds.
“Er zijn gelukkig kleine stapjes gezet, maar er moet nog heel veel gebeuren. De lijst met aanbevelingen in het rapport van de Commissie Thode is nog lang niet geïmplementeerd. We krijgen later dit jaar pas de kabinetsreactie. Kunnen we ervan uit gaan dat er dan ook direct concrete maatregelen voorgesteld worden? Van mooie woorden kunnen de mensen op de eilanden immers niet rondkomen”, aldus White.
Inbreng Kamerlid Raoul White
Voorzitter, vorige week bracht de Raad van State een spontaan advies uit over 75 jaar Statuut voor het Koninkrijk. De samenvatting van dit advies is dat er meer gelijkwaardigheid binnen ons Koninkrijk moet komen. Daar sluit GroenLinks-PvdA zich van harte bij aan en dit uitgangspunt zal ook de rode draad van mijn inbreng zijn. Ik kan niet alles vandaag behandelen, maar ik zal een aantal voor de eilanden en voor mijn fractie belangrijke thema’s aan de orde stellen.
Allereerst de sociale staat van Caribisch Nederland. Helaas is er nog steeds veel armoede op de BES-eilanden. Veel mensen hebben een laag inkomen, de kosten van het levensonderhoud zijn hoog. Voor veel mensen te hoog. En er zijn allerlei problemen rondom volkshuisvesting, zorg, onderwijs, openbaar vervoer en digitale bereikbaarheid, die er mede aan bijdragen dat veel mensen moeite hebben om dagelijks rond te komen. Al vele jaren strijden de mensen op de eilanden en wij hier in het parlement voor een fatsoenlijk sociaal minimum en voor goede en betaalbare voorzieningen. De uitdaging omtrent het niet zelf kunnen produceren van voedsel op en door de eilanden zelf hoort daar ook bij.
Er zijn gelukkig kleine stapjes gezet, maar er moet nog heel veel gebeuren. De lijst met aanbevelingen in het rapport van de Commissie Thode is nog lang niet geïmplementeerd. We krijgen later dit jaar pas de kabinetsreactie. Kunnen we ervan uit gaan dat er dan ook direct concrete maatregelen voorgesteld worden? Van mooie woorden kunnen de mensen op de eilanden immers niet rondkomen. De BES-eilanden zijn nu 14 jaar onderdeel van het land Nederland, maar de achterstanden zijn nog steeds niet weggewerkt. Ik schaam mij daar behoorlijk voor. Graag een uitgebreide reactie op dit punt van de staatssecretaris.
Vooruitlopend op verdere maatregelen zijn er nu actuele zorgen over het wegvallen van de energietoeslag in 2025. Dit raakt de meest kwetsbare gezinnen op de eilanden. Wat kan het kabinet hieraan doen? Het betreft op de totale rijksbegroting een klein bedrag, maar voor de mensen met lagere inkomens op de eilanden maakt het een wereld van verschil.
Een ander belangrijk punt betreft het onderwijs op de eilanden. Er zijn grote zorgen over de toegankelijkheid van kwalitatief onderwijs. Dit komt door de schaal van de eilanden, het gebrek aan voldoende gekwalificeerde leraren en het gebrek aan vervolgopleidingen. Het kabinet zegt te willen inzetten op het versterken van de zelfredzaamheid van de eilanden. Dan is goed en toegankelijk onderwijs de allereerste randvoorwaarde. Ik lees er weinig over in de plannen van het kabinet. Wat zijn de plannen van dit kabinet?
Net als hier in Europa zijn ook in het Caribisch gebied de gevolgen van klimaatverandering steeds groter. We hebben als gehele Koninkrijk het klimaatakkoord van Parijs ondertekend. Dit schept verplichtingen voor de regering. Er moeten voldoende stappen gezet worden om de gevolgen op de BES-eilanden tegen te gaan en we moeten de CAS-eilanden adequaat ondersteunen bij hun aanpak van de gevolgen van de klimaatverandering. Wat gaat het kabinet doen om ervoor te zorgen dat het gehele Koninkrijk de afspraken uit het Parijs-akkoord uitvoert?
GroenLinks-PvdA is er alles behalve gerust op dat er voldoende gebeurt. Het is niet voor niets dat bewoners van Bonaire samen met Greenpeace een rechtszaak tegen de staat zijn begonnen. Deze zaak is nu onder de rechter, maar dat het zover is gekomen is natuurlijk al beschamend. Deelt de staatssecretaris dit? En wat gaat het kabinet doen om te voorkomen dat de rechtszaak voortgezet moet worden? Want is het niet veel verstandiger om snel met de bewoners en de eilanden om de tafel te gaan om een verstandig plan op te stellen?
Aan het begin van mijn inbreng verwees ik al naar het advies van de Raad van State. Dit is een lijvig stuk met veel beschouwingen en aanbevelingen. Ik begrijp dat het kabinet nog geen alomvattende reactie heeft geschreven. Ik wil wel graag aandringen op een spoedige kabinetsreactie. Dat is in het belang van het gehele Koninkrijk.
Voor nu wil alvast een concreet punt uit het advies aan de orde stellen. Allereerst het oplossen van het democratisch tekort. Al decennia wordt hierover gesproken. Het vorige kabinet had in het regeerakkoord opgenomen dat hier een oplossing voor zou komen. Helaas is dit nog steeds niet gebeurt. Dit kabinet heb ik er nog niet over gehoord. Wat GroenLinks-PvdA betreft moeten we nu echt snel alle Koninkrijksburgers dezelfde politieke rechten geven. En daar hoort dus ook het actieve kiesrecht bij voor het parlement waar de wetten worden goedgekeurd die het gehele Koninkrijk raken. De Raad van State doet hiertoe ook een oproep. Graag een reactie hierop van de staatssecretaris.
Tot slot heb ik nog een aantal overige punten die ik graag wil benoemen. Allereerst de vraag over de opvang van vluchtelingen uit Venezuela. Wij krijgen nog steeds ernstige signalen dat de opvang onvoldoende is en in strijd is met de mensenrechtenverdragen. We zijn als Koninkrijk verplicht om de mensenrechten van iedereen binnen het Koninkrijk te waarborgen. Hoe staat het hiermee en wat gaat het kabinet doen om de situatie te verbeteren?
Een ander punt betreft de invulling van de gelden voor het tegengaan van de doorwerking van het slavernijverleden. De staatssecretaris is verantwoordelijk voor de gelden die gereserveerd zijn voor de eilanden. Hoe staat het met de invulling hiervan?
Morgen zal staatssecretaris Zsolt Szabó reageren op de inbrengen van de Kamerleden.