Den Haag – De VVD wil dat het kabinet corruptie en vriendjespolitiek in Aruba, Curaçao en Sint Maarten steviger aanpakt. Daar pleitte Tweede Kamerlid Aukje de Vries (VVD) vanmiddag voor bij de behandeling van de begroting Koninkrijksrelaties en BES-fonds, waarbij zij concrete voorbeelden noemde. “Het ging om jarenlange verrijking ten koste van de burgers.
En dat in het Koninkrijk der Nederlanden! De VVD gunt alle eilanders een goed bestuur, dat er is voor hun inwoners in plaats van voor zichzelf”, aldus De Vries. Het Kamerlid sprak haar verbazing erover uit dat de aflossing van een D66-staatssecretaris door een van de PVV niet tot beleidswijzigingen heeft geleid. “De begroting 2025 lijkt wel erg op de vorige. En dat wekt toch wel verbazing. Zeker gelet op eerdere uitspraken van de kant van de PVV. Dat de Antillen op Marktplaats moeten worden gezet. Dat het een boevenbende is. Kan de staatssecretaris reflecteren op die uitspraken?”
Inbreng Kamerlid Aukje de Vries (VVD)
Als het gaat om Curaçao, Aruba en Sint Maarten, de landen in ons Koninkrijk, wil de VVD vooral inzetten op goed bestuur, financiële degelijkheid en hervormingen. Het bestuur op de CAS-eilanden is instabiel. Alleen dit jaar al. In augustus is het kabinet van Curaçao gevallen. In september is het kabinet van Aruba gevallen. In mei viel het kabinet van Sint Maarten 17 dagen na het aantreden.
En nog zorgelijker. Recent is de Arubaanse minister Croes gearresteerd vanwege mogelijke betrokkenheid bij fraude bij verblijfs- en werkvergunningen. In het verleden was er een veroordeling van Schotte, voormalig premier van Curaçao, voor corruptie, witwassen en valsheid in geschrifte. En in 2020werd Heyliger, voormalig premier op Sint Maarten, veroordeeld voor het aannemen van steekpenningen en witwassen. Het ging om jarenlange verrijking ten koste van de burgers.
En dat in het Koninkrijk der Nederlanden, voorzitter! De VVD gunt alle eilanders een goed bestuur, dat er is voor hun inwoners in plaats van voor zichzelf. De VVD wil een steviger aanpak van corruptie en van vriendjespolitiek.
De VVD wil meer doen aan ondermijnende criminaliteit. Zuid- en Midden-Amerika zijn als productie en doorvoerlanden van drugs nabij. De regio gaat gebukt onder de drugscriminaliteit met desastreuze gevolgen, zoals in Ecuador. In de regio moeten we dat steviger aanpakken, ook op de BES- en CAS-eilanden. Wat gaat de staatssecretaris meer doen dan nu?
En, voorzitter, het kan dan toch niet waar zijn dat er dan bezuinigd wordt op de Koninklijke Marechaussee. Ik ga ervan uit dat dit een onbedoelde fout is. En ik hoop dat dit snel recht gezet wordt. Zeker omdat de staatssecretaris in zijn brief over de rechtstaat recent constateert dat de rechtshandhavingsketen kwetsbaar is en er te weinig wordt geïnvesteerd. De VVD was dus onaangenaam verrast dat uit de antwoorden op de feitelijke vragen blijkt dat de rijksbrede taakstelling op subsidies (nota bene) deels ten laste komt van de Koninklijke Marechaussee. De VVD wil dat dit aangepast wordt. En dan niet een verschuiving naar de politie of douane.
Voorzitter, Nederland geeft steun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten met gunstige leningen. Daarvoor zijn landspakketten afgesproken. Hoe staat het nu eigenlijk met de daaraan gekoppelde noodzakelijke structurele hervormingen? Want enerzijds zit het Curaçao Medical Center in een diepe financiële crisis die niet alleen het voorbestaan van het ziekenhuis bedreigt, maar ook de toegang tot deze zorg voor de lokale bevolking. Terwijl minister van Financiën Silvania van Curaçao tegelijkertijd een voorstel doet om drie miljard gulden aan oude belastingschulden kwijt te schelden. Voorzitter, dat kan toch niet waar zijn? De vorige staatssecretaris heeft het wetsvoorstel dat bedoeld was om de landspakketten af te dwingen ingetrokken. De VVD vraagt zich ten zeerste af of het alternatief werkt! Hoe gaat de staatssecretaris een en ander afdwingen?
Voorzitter, als uitgangspunt voor de relaties binnen het Koninkrijk geldt voor de VVD wederkerigheid. Hoe verschillen de voorwaarden die Aruba, Curaçao en Sint Maarten stellen aan Europese Nederlanders die zich daar willen vestigen, ten opzichte van de omgekeerde situatie? Caribische inwoners moeten wat de VVD betreft alleen met een baan of om te studeren naar Nederland kunnen verhuizen. Hoe kijkt de staatssecretaris ook naar het Statuut voor het Koninkrijk en een expliciete bepaling dat naast Aruba ook Curaçao en Sint Maarten eenzijdig kunnen verklaren dat ze het Koninkrijk willen verlaten?
Tot slot, voorzitter, op het punt van de CAS, wanneer krijgt de Tweede Kamer de Rijkswet houdbare overheidsfinanciën Aruba. Zeker ook omdat de rentelasten inmiddels een fors deel van de begroting zijn.
Voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba focust de VVD op hoe we kunnen zorgen dat de bewoners van de eilanden het beter kunnen krijgen. Ondanks soms matig of falend bestuur, zoals de eerdere taakverwaarlozing op Sint Eustatius. Het gaat dan om het bestrijden van de armoede door werk, door het verlagen van de kosten voor het leven, zoals boodschappen, en wonen en door versterking en diversificatie van de economie. Wat gaat het kabinet op die punten doen?
Voorzitter, het is goed dat in het regeerprogramma staat dat er op de BES-eilanden ruim 2.200 betaalbare woningen worden gebouwd. Hoe ziet de verdeling over de eilanden eruit?
Voor de overige voorstellen in het regeerprogramma komt vooral de vraag op “hoe”. In het regeerprogramma staat de passage “daarbij houdt het kabinet er rekening mee dat deze eilanden elk een geheel eigen context hebben”. Wat wordt daarmee bedoeld? Er staat ook dat alle verbeteringen voor Europees-Nederland op het gebied van bestaanszekerheid in principe van toepassing zijn voor Caribisch Nederland, tenzij er redenen zijn om dat niet te doen. Dit is vergaand, zeker in relatie tot de regionale context. Wat wordt daarmee bedoeld?
Een Algemene wet bestuursrecht voor de BES is natuurlijk prima, maar zal zeker niet alle problemen oplossen van goed bestuur en financiële degelijkheid. Voor de VVD zullen deze aspecten ook onderdeel moeten zijn van de toekomstige wetsvoorstellen, zoals WolBES en FinBES met herziening van de bestuurlijke verhoudingen tussen het Rijk en BES. Wat wordt de insteek van de staatssecretaris? Wanneer krijgt de Tweede Kamer deze voorstellen nu eindelijk eens?
Voor alle eilanden wil de VVD de economische zelfstandigheid verbeteren. De afhankelijkheid van import van voedsel moet en kan sterk verminderen. Voedselproductie op de eilanden moet prioriteit krijgen, om de kosten daarvan voor de eilanders te verlagen. En de eilanden zijn te veel afhankelijk van alleen toerisme. Ook dat moet aangepakt. Wat zijn de plannen daarvoor? Is het probleem van de doorvoer van Curaçao naar Bonaire met dubbele belastingen opgelost?
Tot slot, voorzitter, het is goed dat er extra geld is geregeld voor de haven van Saba. Zijn de knelpunten met de Douane bij de ferry op de bovenwindse eilanden opgelost? En Statia doet te weinig aan de loslopende geiten op het eiland. Daarom is de bijdrage voor herstel van het klif bevroren en doorgeschoven naar 2027. Hoe gaat de staatssecretaris dit probleem oplossen?