Den Haag – Het (titelloze) regeerprogramma van het kabinet Schoof is weinig concreet over de ambities als het om de Caribische delen van het Koninkrijk gaat. Ten opzichte van Rutte IV is de toon neutraler om niet te zeggen afstandelijker, maar nergens onvriendelijk. Tussen wat PVV, NSC, VVD en BBB in het hoofdlijnenakkoord over de Cariben schreven en het regeerprogramma zit overigens een subtiel verschil: anders dan de coalitiepartijen beschouwt het kabinet niet het Caribisch deel van het Koninkrijk als waardevol, maar de relaties.
“Dit kabinet streeft ernaar de relaties binnen het Koninkrijk vorm te geven zoals bedoeld in het Statuut: als één Koninkrijk met vier autonome landen die zich ieder zelfstandig inzetten voor welzijn en welvaart van hun inwoners en daarbij de kracht van het Koninkrijk benutten. Dit doet het kabinet vanuit de gezamenlijke inzet op deugdelijk bestuur en rechtszekerheid, toekomstbestendige overheidsfinanciën en het vergroten van de zelfredzaamheid van het Caribische deel van het Koninkrijk”, bevestigt het regeerprogramma wat staatssecretaris van Koninkrijksrelaties Zsolt Szabó eerder al bij zijn kennismakingsbezoek aan de ABC-eilanden aankondigde.
Over de BES-eilanden staat te lezen dat het kabinet “de vanzelfsprekende verantwoordelijkheid voelt voor de inwoners van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba die een volwaardig onderdeel zijn van Nederland.” In samenwerking met de eilanden wordt een ‘agenda goed bestuur’ uitgewerkt. Ter bevordering van “goed bestuur en meer waarborgen voor burgers en bedrijven” in Caribisch Nederland ontwikkelt het kabinet een Algemene wet bestuursrecht die is toegesneden op de openbare lichamen.
Wat vooral op Curaçao en Bonaire (die sterk afhankelijk zijn van Nederlandse bezoekers) en iets mindere mate op Aruba en Sint Maarten voor schrik zal zorgen, is het voornemen van het kabinet per 1 januari 2027 een “gedifferentieerde vliegbelasting” in te voeren waarbij lange afstandsvluchten relatief zwaar worden belast. De maatregel moet jaarlijks 248 miljoen euro opleveren.
In de strijd tegen ondermijning zet het kabinet in op versterking van bestuur, rechtsstaat en integriteit in Caribisch Nederland. Bij het ontwikkelen van een integrale aanpak van ondermijning en internationale criminaliteit zoals drugssmokkel worden ook de CAS-landen betrokken. “De Caribische delen van het Koninkrijk hebben groot belang bij een functionerende internationale rechtsorde, waarin bijvoorbeeld de belangen van Small Island Developing States (SIDS) beter geborgd kunnen worden.”
Voor de bezwaren van met name de huidige coalitie op Bonaire tegen het principe dat nieuwe wetten automatisch ook voor de BES-eilanden gelden, tenzij er harde argumenten zijn dat niet te doen, heeft de regering net als haar voorgangers geen oor. “Het uitgangspunt van ‘comply or explain’ is leidend. Daarbij houdt het kabinet er rekening mee dat deze eilanden elk een geheel eigen context hebben.”
Het kabinet zegt de ambitie te hebben de bestaanszekerheid en voorzieningen in Caribisch Nederland te verbeteren. “Dit betekent dat alle verbeteringen die we voorstellen voor Europees-Nederland in principe van toepassing zijn voor Caribisch Nederland, tenzij er redenen zijn om dat niet te doen.” In de komende regeerperiode worden ruim 2.200 betaalbare woningen voor verschillende doelgroepen gebouwd. “Met een vorm van huurtoeslag beschermen we de bestaanszekerheid van huurders met de laagste inkomens.”
Wat met name de inwoners van Sint Eustatius en Saba zal teleurstellen, is de geringe ambitie die spreekt uit de passage dat “de bereikbaarheid in Caribisch Nederland ook de aandacht heeft, met inachtneming van de geldende taak-en verantwoordelijkheidsverdeling.” Die ‘aandacht’ is er al jaren, maar heeft vooralsnog niet geleid tot betere en betaalbare verbindingen.
De Caribische delen van het Koninkrijk en dan vooral de openbare lichamen worden zo’n 30 keer genoemd in het 137 pagina’s tellende document. Vaak is dat in de trant van “ook in…” Het regeerprogramma wordt zelden concreet en bedragen ontbreken. Daarvoor is het wachten op de begroting Koninkrijksrelaties en BES-fonds die op Prinsjesdag (dinsdag) wordt gepresenteerd.
Statement staatssecretaris Zsolt Szabó
“We werken samen met de Caribische delen van het Koninkrijk aan goed bestuur en solide financiën. Bonaire, Saba en Sint Eustatius moeten daarbij een gelijkwaardig deel van Nederland kunnen zijn. Daarom brengen we de randvoorwaarden op orde die nodig zijn voor de verdere sociale, economische en infrastructurele ontwikkeling van deze eilanden. Met de autonome landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten richten we ons op goed bestuur, solide financiën, het verhogen van veiligheid en het versterken van de rechtsstaat.”
Lees HIER het gehele regeerprogramma
Minister-president Schoof met de vier vice-premiers en het regeerprogramma.