Bonaire – Bonaire en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat koersen af op een stevige botsing over de bouw van brandstofopslagtanks door Bonaire Bon Transition BV (voorheen: Bonaire Brandstof Terminals) waarvan het Rijk voor 100% aandeelhouder is.
Het Bestuurscollege heeft praktische, juridische, organisatorische en financiële bedenkingen tegen de werkwijze van het departement. De gedeputeerden Abraham en Cicilia hebben de bezwaren op 1 maart tijdens een gesprek op het ministerie met plv. secretaris-generaal Keijzer-Baldé naar voren gebracht en deze per brief d.d. 28 maart bevestigd.
Dreigement
In reactie op vragen van DossierKoninkrijksrelaties houdt het ministerie het op een “constructieve dialoog” en zegt het “erop te vertrouwen dat gezamenlijk overleg op korte termijn uitkomst biedt om tijdige en gedragen oplossingen uit te werken voor de brandstofzekerheid op het eiland.” Die zalvende woorden staan in scherp contrast met het achter de schermen geuite dreigement de huidige situatie niet langer te gedogen als het Bestuurscollege weigert zijn bezwaren in te slikken.
In de brief van 28 maart wijst het Bestuurscollege EZK er fijntjes op dat de geplande opslagtanks op grondgebied van het OLB komen te staan en “derhalve mede gebonden zijn aan de lokale wet- en regelgeving”. Niettemin, zo is het verwijt, handelt het departement “volledig buiten het OLB om.”
Afhankelijkheid
Een andere grief betreft de overdracht van activa (lees: terrein). “Het is juridisch niet mogelijk om vergunningen alsmede ook eigendoms-erfpachtrechten aan een in het buitenland gevestigde vennootschap af te geven. Het Bestuurscollege acht het niet wenselijk dat een niet op Bonaire gevestigde vennootschap volledige controle krijgt over de energievoorziening en daarmee ook over de sociaaleconomische ontwikkeling van het eiland. Het Bestuurscollege maakt zich ernstige zorgen over de afhankelijkheid, gebrek aan lokale zeggenschap, of mogelijk een bredere politieke kwestie over de mate van invloed die een niet-lokale entiteit zou kunnen verkrijgen over de ontwikkeling van Bonaire.”
Het Bestuurscollege werpt in het verlengde daarvan de vraag op of de eerder door EZK van het eilandbestuur afgedwongen medewerking het benodigde terrein beschikbaar te stellen niet in strijd is met de WolBES en FinBES.
Risico’s
Zorgen heeft het Bestuurscollege over de beoogde locatie ten zuiden van de luchthaven. Omdat een groot deel van de aan te voeren brandstof bestemd is voor de energiecentrale van Contour Global aan de noordkant van Bonaire zal er sprake zijn van zwaar transport dwars door Kralendijk, “langs meerdere scholen en woonwijken met alle risico’s voor de mens en het milieu.”
Het Bestuurscollege wil daarom de inmiddels door de toezichthouders Inspectie Leefomgeving en Transport en Rijkswaterstaat goedkeurde installaties op het voormalige BOPEC-terrein als tweede plek voor de aanvoer van brandstof aanwijzen. Het wil tevens dat de nu nog slapende overheidsnv Oil Trading Bonaire (OTB) een actieve rol krijgt in de eilandelijke brandstofvoorziening.
5 miljoen
Bijna aan het slot van de brief maakt het Bestuurscollege aanspraak op een in 2018 door staatssecretaris Knops toegezegde bijdrage van 5 miljoen om vervolgens te eindigen met: “We begrijpen dat dit een complexe opgave is en zien de urgentie erg in en verwachten dat de Staat ons actief zal steunen. We hopen op een constructieve samenwerking om een positieve oplossing om de brandstoflevering op Bonaire gedurende dit traject niet in het geding te brengen.”
Precies dat laatste dreigt toch te gebeuren. In reactie op de kritiek van het Bestuurscollege zou het ministerie erop zinspelen de tijdelijk door de ILT verstrekte gedoogvergunning voor de huidige voorziening in te trekken. Tegenover DossierKoninkrijksrelaties verwoordt EZK dat diplomatiek: “Het ministerie hecht aan gemaakte afspraken, maar is bereid om samen met het Bestuurscollege te onderzoeken welke oplossingen op gezamenlijke steun kunnen rekenen. In dat perspectief is de brief vooral aanleiding voor vervolgoverleg binnen de geschetste kaders. EZK gaat ervan uit dat dit gesprek in het kader van de urgente opgave van energieleveringszekerheid op Bonaire, spoedig zal kunnen plaatsvinden.”
“Dialoog”
“Gezien het gezamenlijke belang van leveringszekerheid gaat het ministerie van EZK uit van een constructieve dialoog met het Bestuurscollege en het Openbaar Lichaam Bonaire. Wij vertrouwen er daarom op dat gezamenlijk overleg op korte termijn uitkomst biedt om tijdige en gedragen oplossingen uit te werken voor brandstofzekerheid op het eiland. Afgelopen jaren is immers ook in gezamenlijkheid gewerkt aan een betrouwbare, betaalbare en duurzame energievoorziening voor de inwoners van Bonaire”, aldus het ministerie.
Op de vraag of het departement het nieuw leven inblazen van Oil Trading Bonaire (waarvan het eiland eigenaar is) als een reële optie ziet, luidt het antwoord: “In reactie op de brief van het Bestuurscollege hecht het ministerie van EZK aan overleg op korte termijn, gericht op het bredere vraagstuk ten aanzien van brandstofzekerheid voor Bonaire. Gezien de ontwikkelingen de afgelopen jaren, lijkt OTB niet de meest voor de hand liggende optie voor brandstofvoorziening van het gehele eiland.”
Verduurzaming
BBT is in 2021 door het ministerie van EZK opgericht zonder daarin het Bestuurscollege van Bonaire te kennen en dat ook maar enige zeggenschap in de vennootschap en de plannen te geven. De aanvankelijk zeer kritische Tweede Kamer werd onder druk gezet in te stemmen omdat Bonaire anders, zo werd beweerd, zonder brandstof zou komen te zitten. Met hetzelfde dreigement werd de medewerking van het eilandbestuur afgedwongen.
Om het laatste restje verzet te breken, werd in de statuten opgenomen dat het bijdragen aan de verduurzaming van de energievoorziening van het eiland een van de doelen is. Dat bleek al snel een loze belofte toen BBT de eerste plannen presenteerde: de bouw van een nieuwe pier midden in kwetsbaar koraalgebied. Er was een tv-uitzending van het Nederlandse onderzoeksprogramma Zembla voor nodig om dat onzalige plan van tafel te krijgen.