In de zondagse estafette-rubriek ‘Bericht uit…’ belichten columnisten uit de Caribische delen van het Koninkrijk bij toerbeurt de kanten van hun eiland waarvan zij vinden dat die de aandacht van alle koninkrijksburgers verdienen. Vandaag komt het bericht uit Bonaire.
Bonaire 2030 – “un cri du coeur”
Door Burney el Hage
In 2030 zal Bonaire twintig jaar onderdeel zijn van Nederland. Met minder dan ze jaar voor de boeg zal er flink ingezet moeten worden om dit “onderdeel zijn van een sterk ontwikkeld land” op lokaal niveau terug te zien. Dankzij onze Speciaal Gezant bij o.a. de EU, mogen wij minimaal uitkijken naar een concreet te realiseren doelstelling. Bonaire is namelijk een van de vier eilanden van Nederland die opgenomen zijn in het EU-proefproject energietransitie “30 voor 2030”. De eilanden die meegenomen worden in dit project moeten in 2030 energieneutraal gemaakt worden/zijn.
Dat er vooruitgang in welvaart en welzijn is geboekt sinds Bonaire onderdeel is van Nederland wordt niet betwist. De meest in het oog springende voorbeelden zijn de zorg en het onderwijs. Op deze twee terreinen zijn substantiële verbeteringen doorgevoerd in vergelijking met de periode waarin Bonaire onderdeel was van de Nederlandse Antillen. Waar wij o.a. minder goed op scoren is een duidelijke “zichtbaar” bewijs dat wij onderdeel zijn van een sterk ontwikkeld land. Visitekaartjes zou je het haast kunnen noemen. Misschien een echt modern en efficiënt (klein maar fijn) opgezet luchthavengebouw? Bezoekers zullen bij aankomst het gevoel kunnen krijgen dat ze gearriveerd zijn in een sterk ontwikkeld en goed georganiseerd land. Om misverstanden te voorkomen: onze professionals op onze luchthaven doen hun uiterste best maar zullen het, met name wegens beperkte middelen, zeker niet alleen kunnen. Saba en Statia hadden in hun eentje ook geen nieuwe luchthaven met bijbehorende infrastructuur kunnen realiseren.
Naast een luchthaven als visitekaartje wat te denken over een compleet, modern en milieubewuste opzet voor afvalverwerking. Wij waren allen blij met de eerste investeringen in de verdere verbetering van afvalverwerking op het eiland. Ondertussen zijn de kleine verbeteringen doorgevoerd, maar blijven de echte grote verbeterstappen uit, met alle gevolgen van dien. En, converteer het BOPEC-terrein in een “high-tech” milieubewust bedrijf/industrie terrein. Zo kunnen nog meerdere belangrijke en met name infrastructurele onderwerpen genoemd worden. Deze onderwerpen hebben met elkaar gemeen dat Nederland voor wat betreft innovatieve kennis op deze gebieden tot de internationale koplopers behoort. En, deze onderwerpen hebben met elkaar gemeen dat Nederland de functionele verantwoordelijkheid structureel afschuift op Bonaire, lees de lokale overheid. En daar blijft het dan vaak bij.
Aan de andere kant scoren wij zelf ook nog steeds laag voor wat betreft onze eigen volwassenheid ten aanzien van het voeren van “een eilandsbestuur”. Voor een effectieve aansturing en beleidsvoering vanuit het Rijk ten behoeve van de drie eilanden is gekozen voor coördinatie vanuit het ministerie van BZK. In 14 jaar is er te weinig bewijs dat de echte zorgen van de burgers van Bonaire effectief worden behartigd. Het zit soms in zeer simpele zaken en onderwerpen. Regelingen met positieve impact op het welzijn van burgers in Nederland worden meestal uitsluitend voor in Nederland wonende Nederlandse burgers ontworpen en in uitvoering gebracht. Bij navraag is de reactie, “de eilandbesturen hebben niets van zich laten horen”. Alsof de rechten van de Nederlandse burgers op de drie eilanden afhankelijk gesteld zijn van de inrichting van hun lokaal bestuur en zonder rekening te houden met de volwassenheidsgraad waar ik zojuist aan refereerde.
Simpele “dingen”, daar zit het met name in. Neem bijvoorbeeld alle ontwikkelelingen rondom “reizen en milieu” in Nederland. Reizen wordt alsmaar duurder. Er wordt geen rekening gehouden met de realiteit dat er burgers (studenten) zijn voor wie lange afstand luchttransport geen luxe of exotisch toerisme is, maar een bezoek aan huis, eens in de zoveel tijd. Dat ze moeilijk huisvesting kunnen krijgen in Nederland is ook over het hoofd gezien. Er is een discussie gaande over het recht om “niet reguliere vluchten” en wel te verstaan “patiëntenvervoer” uit te kunnen voeren vanuit een Nederlands eiland in het Caribisch gebied naar twee op steenworp liggende Landen van het Koninkrijk.
In deze discussie dreigen de (medische) rechten van de burgers van de BES-eilanden opzij gezet te worden voor/door commerciële belangen. Dit is bij uitstek een voorbeeld van het afschuiven van verantwoordelijkheid door de Rijksoverheid. Enig teken van vertegenwoordiging van de belangen van de burgers hierbij vanuit ons Rijksbestuur (Landsbestuur) blijft vooralsnog uit.
Maar, los hiervan ziet het ernaar uit dat Bonaire in de komende zes jaar, dankzij het “30 voor 2030” EU-project, toch nog structurele en zichtbare vooruitgang zal kunnen boeken. Een echte stempel en zichtbaar visitekaartje dat Bonaire zal onderscheiden in de wereld. Ondanks het feit dat de uitvoeringstijd zeer beperkt is zijn we optimistisch dat het resultaat behaald zal worden. Echte vooruitgang begint echter met de meest simpele “dingen”. Het gevoel bij de burger dat zij er echt bij horen en ertoe doen. Alhoewel het afschuiven en afwachten over en weer nog wel even zal voortduren, houden we goede hoop.