In de zondagse estafette-rubriek ‘Bericht uit…’ belichten columnisten uit de Caribische delen van het Koninkrijk bij toerbeurt de kanten van hun eiland waarvan zij vinden dat die de aandacht van alle koninkrijksburgers verdienen. Vandaag komt het bericht uit Bonaire.
“Wel naar de hemel willen, maar niet willen sterven”
Door Burney el Hage
Waar een wil is, is een weg. Tijdens de SuperBowl # 27 in 1993 gehouden te Rosebowl in Pasadena, California trad Michael Jackson op tijdens de ‘half time show’. In deze show, die om en nabij 15 minuten duurde en waaraan een prijskaartje hing van wel 4x de (huidige) jaarlijkse begroting van Bonaire, werd een boodschap ten aanzien van onze wereld uitgedragen die het geld dubbel en dwars waard was: “Heal the world, make it a better place for you and for me.” Liefhebbers kunnen dit optreden terugkijken via de volgende link: https://youtu.be/EsopN7JKUVs
Wij willen van Bonaire ‘a better place’ maken, maar iemand anders moet het voor ons doen en we mogen er vooral geen ‘last’ van ondervinden. Neem de armoede en het sociaal minimum. Alle geledingen in de bevolking hebben zich gemanifesteerd. De emoties waren vooral tegen Nederland gericht zonder erbij stil te staan dat het sociaal minimum weliswaar in Den Haag wordt vastgesteld, maar dat ook wijzelf een deel van de rekening moeten betalen.
Na de eerste verhoging van het minimumloon (uit het sociaal minimum maatregelenpakket), zijn vrijwel alle prijzen inmiddels verhoogd. Dus het effect van het verhogen van het minimumloon op de koopkracht zou wel eens zelfs negatief kunnen zijn. Het blindstaren op verhoging van het nominale loon alleen, zonder flankerende maatregelen plus de onwil om samen te werken, is ons fataal aan het worden. De loon-prijsspiraal heeft vrij spel.
Natuurlijk is het allemaal niet makkelijk: kleine eilandelijke markt, hoge cost of doing business door kosten te moeten verspreiden over een te laag omzetvolume, consumptie- en leendrift, zijn allemaal zeer lastig te bewerken elementen in een economie als de onze. Maar als overheid zou je minimaal de wil moeten tonen. Als je de kennis niet hebt, koop het dan in. En sorry, een kliklijn openen voor de burgers om door te geven wie allemaal de prijzen verhoogd hebben, staat zeker niet gelijk met “enige wil te hebben getoond”. Want plaats je nou even in de schoenen van een kleine ondernemer op Bonaire.
Voor elke minimumloner in dienst zul je per juli ca. $600 per maand extra moeten betalen. Zal een ondernemer met 10 minimumloners in dienst ook $6.000 meer omzet realiseren, bij gelijkblijvende prijzen en gelijkblijvende productie? Weliswaar zijn de werkgeverspremies verlaagd, maar deze reductie zal bij de meeste (kleine) ondernemers de meerkosten van de loonsverhoging niet dekken. Roekeloze acties zonder het juiste flankerend beleid bieden geen oplossing, maar werken juist averechts. De Rijksoverheid heeft haar pakket aan flankerende maatregelen kenbaar gemaakt en in uitvoering gebracht. De lokale overheid is in beraad.
Bonaire telt ongeveer 35 supermarkten en ‘toko’s’ op een bevolking van 26.000 inwoners en 12.000 huishoudens. Dat betekent ongeveer 340 huishoudens per supermarkt/toko. Ter vergelijking: Nederland heeft 4.833 supermarkets op 8 miljoen huishoudens en dus 1.655 huishoudens per supermarkt. Alleen al gezien deze cijfers kan het geen verassing zijn dat de prijzen in de supermarkten op Bonaire een veelvoud zijn van die voor een hetzelfde product in Nederland. Uiteraard is dit maar een voorbeeld en zijn allerlei andere factoren buiten beschouwing gelaten, maar het is wel indicatie voor de eilandelijke economie. Niettemin is er nog steeds ruimte voor verbetering van de huidige situatie. Maar zoals we in het Papiaments zeggen, “Nos no mester sinta warda bendishon di shelu kai den nos boka”. Oftewel: we moeten niet zitten wachten totdat de zegening uit de hemel in onze mond valt.
Beleidsmatig moet allereerst het een en ander op orde gebracht worden: rationeel en effectief prijsbeleid, marktreguleringsbeleid (waaronder spreidingsbeleid) en marktondersteuningsbeleid (waaronder mededingingsbeleid en subsidiebeleid). Naast het formuleren van beleid moet het ook geïmplementeerd worden. Het staat als een paal boven water dat we hiervoor wij expertise zullen moeten inhuren. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is wel actief op Bonaire, maar in een nog te bescheiden mate. NIBUD, SEO en EBA zouden het echt niet erg vinden om in Caribisch Nederland aan het werk te gaan.
Ondertussen zijn we van het pad af geraakt en is de wil zoek. We willen een beter leven, maar iemand anders moet het voor ons realiseren. In het Papiaments hebben we er een spreekwoord voor. “Nos ke bai shelu, pero nos no ke muri”: We willen naar de hemel, maar we willen niet sterven.