Kralendijk – De Eilandsraad van Bonaire heeft staatssecretaris Van Huffelen geïnformeerd over de uitkomst van de BES-top die medio januari op Sint Maarten is gehouden. De status van de brief is onduidelijk: de afbeelding in het briefhoofd van de vlaggen van alle 3 eilanden suggereert dat deze mede namens de Eilandsraden van Sint Eustatius en Saba is verstuurd, maar alleen wnd. gezaghebber Oleana en interim-eilandgriffier De Wolff hebben getekend.
De BES-top was bedoeld om een gezamenlijk standpunt in te nemen over de voorgenomen wijziging van de WolBES en FinBES. Van de door Bonaire gedane voorstellen is weinig overgebleven, zo bevestigt de brief aan Van Huffelen. De brief lijkt bedoeld als voorschot op de werkconferentie die begin maart in Den Haag wordt gehouden waar de eilanden hun visie op de WolBES en FinBES mogen geven.
De brief bevat 17 ‘wensen/eisen’ waaronder: de eilanden willen zelf het aantal eilandsraadsleden en gedeputeerden bepalen, meer financiële ondersteuning, minder gedetailleerd en minder vaak financiële verantwoording afleggen, dat het Rijk bij inkopen/aanbestedingen voorrang geeft aan lokale ondernemers, een eigen vertegenwoordiging in Den Haag, een BES-staatsraad bij de Afdeling Advisering van de Raad van State, meer zeggenschap over nationale wetgeving, dat alle documenten van het Rijk ook in het Papiaments en Engels worden opgesteld en niet meer openbaar lichaam worden genoemd, maar uitsluitend bij hun eigen naam.
Daarnaast claimt Bonaire het recht om onderscheid te mogen maken tussen ‘citizens’ en ‘residents’. Sint Eustatius, zo vermeldt de brief, behoudt zich het recht voor een andere staatkundige positie in het land en het Koninkrijk te verkennen. Maar het opmerkelijkste is misschien wel het pleidooi om de functie van Rijksvertegenwoordiger voorlopig te behouden. Sinds 2010 hebben BES-politici en -bestuurders niet nagelaten hun misnoegen over diens rol te benadrukken. Op basis daarvan kwam de Raad van State eerder tot de conclusie dat de RV “te zeer wordt gezien als functionaris die de belangen van Europees Nederland behartigt.”
De Eilandsraad van Bonaire volhardt overigens in geheimzinnigdoenerij inzake de WolBES en FinBES. Het advies daarover van prof. Arjen van Rijn en een daarvan afgeleid ‘memorandum’ zijn niet openbaar gemaakt en bij vergaderingen over het dossier waren publiek en pers niet welkom. Ook over de op 31 januari aan Van Huffelen gestuurde brief zwijgt de Eilandsraad in alle talen.
Consultatie, geen onderhandelingen
Van 4 t/m 6 maart nemen de voltallige Bestuurscolleges en Eilandsraden plus griffiers, eilandsecretarissen en ambtelijke ondersteuners deel aan een door het ministerie van BZK georganiseerde ‘werkconferentie’.
Die titel is niet zomaar gekozen, kan worden opgemaakt uit de formulering van de door staatssecretaris Van Huffelen ondertekende uitnodiging: “Het doel van de werkconferentie is tweeledig: het gesprek voeren over de inhoud en het verdere proces van het wetsvoorstel en tegelijkertijd het gesprek voeren over de (bestuurlijke) aspecten die voortvloeien uit de wet en over de invulling van de samenwerkingsrelatie en de onderlinge werkwijze. Hiermee heeft de conferentie dus niet als doel om de constitutionele verhoudingen, het Statuut voor het Koninkrijk en/of de Grondwet te bespreken.”
Van ‘politiek-bestuurlijke onderhandelingen’ zoals met name de coalitiepartijen op Bonaire doen voorkomen, is dus geen sprake. Dat blijkt ook wel uit de opzet. Zo treedt president van het Gemeenschappelijk Hof in Willemstad Mauritsz de Kort op als onafhankelijke voorzitter die wordt bijgestaan door een aantal onafhankelijke moderatoren om de conferentie “in goede banen te leiden.” De voertalen zijn Papiamentu, Engels en Nederlands en er worden tolken ingehuurd. De ‘werkconferentie’ vindt niet plaats op het ministerie, maar in een conferentieoord.
Gastvrouw Van Huffelen: “Ik hoop dat we met de werkconferentie kunnen komen tot een goed gesprek en gedragen afronding van het consultatietraject van de wetswijziging.”