Door René Zwart
Kennelijk heeft de Eilandsraad van Bonaire iets te verbergen voor de bevolking. Waarom anders wordt de vergadering van morgen(dinsdag)avond achter gesloten deuren gehouden? Het buitensluiten van publiek en pers bij een notabene besluitvormende vergadering staat haaks op de essentie van openbaar bestuur. Zeker als het om een voor de burger belangrijk onderwerp gaat als de Wet openbare lichamen BES, de WolBES, wekt het achterdocht als er door uitgerekend volksvertegenwoordigers zo stiekem over wordt gedaan.
De Eilandsraad heeft weliswaar op grond van diezelfde WolBES het recht in beslotenheid te vergaderen, maar uitsluitend in uitzonderlijke gevallen en met goede redenen omkleed. Na lid 1 van artikel 24 (“De vergadering van de Eilandsraad wordt in het openbaar gehouden”) volgt in lid 2 de optie pottenkijkers te weren als tenminste éénvijfde van het aantal leden daar om verzoekt. Uit hoofdstuk 11 artikel 18 van de Wet openbaarheid van bestuur BES kan echter worden opgemaakt dat beslotenheid alleen gerechtvaardigd is als sprake is van bijvoorbeeld privacy- of bedrijfsgevoelige gegevens of als openbaarheid de “veiligheid van de Staat zou kunnen schaden”.
De WolBES regelt de bestuurlijke verhouding tussen de openbare lichamen en het Rijk. Dat klinkt saai en dat is het ook, maar de inhoud raakt wel degelijk het dagelijks leven van de samenleving. Het is niet voor niks dat de Eilandsraad zo veel tijd en energie steekt in het bepalen van een standpunt over de wijzigingen die staatssecretaris Van Huffelen wil doorvoeren. Als de Eilandsraad het zo’n gewichtige kwestie vindt dat er ook nog eens voor vele tienduizenden dollars stad en land voor wordt afgereisd, is het des te vreemder dat er zo geheimzinnig over wordt gedaan.
Zo is het advies van prof.dr. Arjen van Rijn door de raad tot het Geheim van Pasanggrahan verklaard. Eveneens geheim is een van dat advies afgeleid memorandum over de inzet van de Eilandsraad wanneer deze begin maart naar Den Haag reist om de wensen aan de staatssecretaris over te brengen. Geheim is ook het door de Eilandsraad aan de collega’s van Sint Eustatius en Saba voorgelegde concept-standpunt waarvan het de bedoeling was deze gezamenlijk aan Van Huffelen te presenteren. Dat Statia en Saba onlangs bij de BES-top op Sint Maarten geweigerd hebben bij het kruisje te tekenen, wordt ook al verzwegen. In plaats daarover open te zijn, wordt het publiek zand in de ogen gestrooid met een door de afdeling Propaganda verstuurd mooiweerbericht.
Er lijkt de laatste maanden sprake van een patroon om besluiten te verdoezelen door deze in de achterkamertjes van commissies voor te koken en vervolgens in de openbare raadsvergadering zonder ‘beraadslaging’ vast te stellen. Zou het toeval zijn dat het vooral zaken betreft waarbij publiek geld wordt gebruikt ten gunste van het persoonlijk welbevinden van de eilandsraadsleden? Zoals de verordening die regelt dat zij voortaan bij werkbezoeken aan Nederland à raison van 4.500 dollar p.p. businessclass mogen reizen. Tot voor kort vonden de heren en dames politici dat niet te verkopen zolang 30 tot 40% van hun kiezers in armoede leeft.
Evenmin is aan de grote klok gehangen dat de fracties met ingang van dit jaar per zetel een toelage krijgen van 88.400 dollar ten behoeve van ‘facilitaire ondersteuning’. Voor heel wat minder kostbare besluiten dan de 8 ton die dit opslokt, zijn de media opgetrommeld. Maar nu moet de burger een moderne Sherlock Holmes zijn om de desbetreffende verordening diep in de krochten van de website van de Eilandsraad terug te vinden. Wie weet wat daar nog meer aan zelfverwennerij stilletjes is verstopt.
Terug naar de WolBES. Even leek het erop dat de Eilandsraad tot inkeer was gekomen. Opeens werd er een informatiebijeenkomst aangekondigd waar prof.dr. Van Rijn een inleiding zou geven over de betekenis van de WolBES. Maar de betrokkenheid van de Eilandsraad bleef beperkt tot Daisy Coffie van de eenpersoonsfractie M21 die zitting nam in een panel. Wie er bij was of het beeldverslag heeft teruggekeken, is weinig wijzer geworden. Wat de Eilandsraad wel en niet aan de WolBES wil veranderen, blijft in nevelen gehuld. Juist dat onderstreept de noodzaak het debat van morgen in alle openbaarheid te voeren.
Gelukkig heeft niet de Eilandsraad het laatste woord of een vergadering besloten is. Artikel 24 lid 4 zegt immers: “De voorzitter (= de gezaghebber; red) kan besluiten dat de vergadering in het openbaar wordt gehouden indien hij dit in het kader van het openbaar belang nodig acht.”