Door dr. Willem A. Cecilia
De uitdrukking ‘de kluts volledig kwijt zijn’ betekent dat iemand volkomen in de war, verward of gedesoriënteerd is. Het suggereert dat iemand moeite heeft situaties te begrijpen, om te gaan met bepaalde gebeurtenissen of om helder te denken. Het is een informele manier om aan te geven dat iemand zich emotioneel of mentaal overweldigd voelt en moeite heeft zijn of haar gedachten op een georganiseerde manier samen te brengen.
Velen konden niet van deze impressie ontsnappen gezien de observaties, ervaringen en informatie afkomstig van de Eilandsraad van Bonaire de laatste tijd. Een typisch geval van de Dunning-Kruger effect. Het is usance dat alvorens de Eilandsraad in debat gaat om een besluit te nemen, alles duidelijk moet zijn. De raad dient hiervoor zich uitgebreid te laten informeren om te weten wat er speelt.
In normale tijden geeft het Bestuurscollege toelichting op voorstellen die de raad bespreekt en raadsleden kunnen vragen stellen. Het kan ook zijn dat de raad wil weten wat de inwoners van een voorstel of bepaalde ontwikkeling vinden. Hoe denken inwoners, ondernemers, experts, instellingen en organisaties over bijvoorbeeld de wijzigingen van de WolBES en de FinBES? De raad kan hen daarom uitnodigen voor een bijeenkomst.
Op 25 januari jl. heeft de Eilandsraad van Bonaire een presentatie gegeven over de wijzigingen in de WolBES en FinBES waarbij op de Facebookpagina van de raad geadverteerd werd dat de bevolking van Bonaire kan leren over het proces en wat dit voor hen betekent. De wereld op zijn kop en toppunt van eigendunk. De geëigende kaders van de Eilandsraad werden tevens niet in acht genomen omdat de presentatie werd voorgezeten door de griffier ad interim in plaats van de waarnemend gezaghebber. Daarmee wordt ernstig afbreuk gedaan aan de status van de Eilandsraad.
In hun wijsheid is er ook een panel samengesteld bestaande uit een radiopresentator, een pastoor en de fractieleider van de eenmansfractie van de politieke partij M21 die de laatste tijd zich placht op te werpen als delegatieleider wanneer leden van de Eilandsraad zich buiten Bonaire bevinden om de ‘belangen’ van het eiland te behartigen. Een vertegenwoordiger van de oppositiepartijen ontbrak waardoor de andere kant van de medaille in het duister is gebleven.
Tenenkrommend was het moment dat deze fractieleider uitleg gaf waarom het geheel is georganiseerd. In haar woorden is de huidige Eilandsraad in een te korte tijd geconfronteerd met de wijzigingen en heeft deze huidige raad meer tijd nodig om een en ander in de juiste perspectief te plaatsten. Zij verzuimde echter te melden dat de toenmalige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) op 13 september 2018 de afdeling advisering van de Raad van State gevraagd heeft voorlichting te geven aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben op de verhouding tussen het Europese en het Caribische deel van Nederland.
Het proces heeft zich hierna verder ontwikkeld en hieruit is een samengestelde stuurgroep Caribische delen van het Koninkrijk der Nederlanden ontsproten in navolging van de voorlichting van de Raad van State en het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Koninkrijksrelaties om de uitwerking van de aanbevelingen te benaderen als een samenhangend programma met onderliggende trajecten/(deel)projecten.
Het toenmalige Bestuurscollege heeft zelfs de werkgroep Wijzigingen WolBES ingesteld en op gezette tijden heeft deze werkgroep het college en de Eilandsraad geïnformeerd over de voortgang van het proces. Nederlandse ambtenaren zijn verschillende keren op de eilanden geweest om tekst en uitleg te geven aan lokale instanties en geïnteresseerden, en jawel, ook aan de Eilandsraad.
Uit dit geheel is een concept Herzieningswet WolBES en FinBES voortgekomen en ter consultatie (let wel: ook aan de Eilandsraad) voorgelegd met als startdatum 19 juni 2023. Zonder enige legitieme grondslag meent een meerderheid van de huidige Eilandsraad van Bonaire zich te moeten gaan bemoeien met het proces en deze naar zich toe te trekken in plaats van dit over te laten aan het college zoals het hoort.
Er werd zelfs een BES-top op Sint Maarten georganiseerd met een nooit geziene 20 man/vrouw sterke Bonairiaanse delegatie die op een compleet fiasco is uitgelopen. De nog steeds invloedrijke ex-politieke leider van Saba de heer Will Johnson beklaagde zich op zijn facebookpagina over deze gang van zaken en prees het feit dat de Sabaanse delegatie niet akkoord is gegaan met de voorstellen omdat anders Bonaire de baas zal worden, doelend op het feit dat tijdens de periode van de Nederlandse Antillen, Willemstad de baas was. Sint Eustatius zal dus ook niet al te veel van deze mening afwijken.
De tijdens de presentatie aanwezige staatsrechtdeskundige prof. Arjen van Rijn die de politieke perikelen op Bonaire nauwlettend volgt, had wel wijze woorden voor de aanwezigen. Stuur niet aan op een wijziging van de Grondwet of de constitutionele constellatie, maar onderhandel met Nederland binnen de bestaande kaders om tot een beter welzijn van de bevolking te geraken. Voor Nederland had hij ook een duidelijke boodschap: ‘Luister meer naar de eilanden’.
Dr. Willem A. Cecilia is oud-eilandgriffier van Bonaire