De PVV heeft uw columnist voor de rechter gesleept. Wilders is pislink over de cover van de bundel Kadushi’s Prikkeljaar 2023, omdat het logo van zijn eenmansvereniging – een aan een NSB-poster uit 1941 ontleende roodwitblauwe vogel – misbruikt door deze de kop van Kadushi te laten onderschijten. De zaak wordt behandeld door rechter Bob Wit. Tot zover Kadushi’s droom. Het eerste deel had waar kunnen zijn en kan dat nog altijd worden. De beoogd minister-president van alle Nederlanders, zolang die maar 100% Hollands bloed door de aderen hebben stromen, heeft immers de pest aan de vrije pers die hij uitmaakt voor tuig van de richel. Het andere deel van de droom kan helaas nooit meer werkelijkheid worden…
Deze week overleed mr. Jacob Theodorus Wit (1952), misschien wel de bijzonderste rechter van het hele Koninkrijk. De magistraat – volbloed makamba – maakte in 1986 de overstap van de rechtbank in Rotterdam naar het Gemeenschappelijk Hof van de Nederlandse Antillen en Aruba in Willemstad. Niet de zoveelste vanuit het moederland uitgezonden passant (Den Haag vertrouwt de overzeese rechtspraak slechts bij uitzondering aan lokalen toe), want binnen de kortste keren had hij zich het Papiaments eigen gemaakt. In 2005 werd hij rechter in het Caribbean Court of Justice in Port of Spain dat voor een aantal Caribische staten het hoogste rechtscollege is. Zijn band met de (voormalige) Nederlandse Antillen bleef: in 2010 werd Wit tevens president van het Constitutioneel Hof van het nieuwe land Sint Maarten.
Met zijn culturele sensitiviteit voor het onvoorspelbare, maar altijd turbulente politieke klimaat op de eilanden was hij, meer dan alleen een juridisch rechtspreker, ook iemand die in zijn vonnissen maatschappelijke piketpalen sloeg om de samenleving tegen een doorslaande macht te beschermen. Illustratief daarvoor is een uitspraak van 26 januari 2004 in een door de Amigoe aangespannen rechtszaak tegen het land Nederlandse Antillen. Aanleiding: het aan journaliste Marjo Nederlof († 2020) opgelegde verbod nog langer persconferenties van minister-president Mirna Godett bij te wonen.
De voorgeschiedenis samengevat: de premier beging tijdens een briefing aan de media (niet voor het eerst) een opzichtige blunder. Dat Nederlof haar daar op wees, viel bij de licht ontvlambare minpres niet in goede aarde. Er ontstond een (die avond op tv uitgezonden) schermutseling van twee aan een document trekkende vrouwen. Voor de jongeren onder ons: de qua IQ niet overdadig door onze Lieve Heer bedeelde Godett kon er zelf weinig aan doen dat ze was aangewezen als stand-in voor haar broer Anthony die vanwege een veroordeling voor ambtelijke corruptie geen premier kon worden.
Rechter Bob Wit greep het kort geding aan om met zijn, uw columnist jaloersmakend vocabulair vermogen de op de eilanden allerminst vanzelfsprekende persvrijheid een grote dienst te bewijzen. “Het belang van een vrije en onafhankelijke pers in een democratische samenleving kan niet genoeg worden benadrukt. Een vrije en democratische samenleving kan niet bestaan, kan niet opbloeien en kan niet in leven blijven zonder eerbiediging van de fundamentele vrijheden van meningsuiting en pers.” Daar liet hij het niet bij: hij gaf de politiek tevens een basiscursus democratie:
“Er moet een ‘government of laws, not men’ zijn, al was het maar uit het besef dat vandaag deze en morgen gene partij aan het bewind is. Machthebbers, politieke gezagsdragers dienen zich dan ook steeds voor te houden dat zij op elk moment weer in de oppositie terecht kunnen komen en dat zij dan de rechten, waarvan het nu opportuun lijkt te zijn om die in te perken, weer hard nodig kunnen hebben.”
Het zijn dit soort passages, regelmatig verrijkt met milde spot, waardoor het vonnis 20 jaar later nog helemaal niets aan actualiteit heeft verloren. Het zou ingelijst boven het bed van elke politicus – niet alleen op de eilanden, maar gezien de politieke verwikkelingen net zo goed die in Nederland – moeten hangen en aan de muur van parlementaire vergaderzalen en ministeries. “Ook al liggen er zo nu en dan – de laatste tijd wellicht zelfs wel meer dan anders – constitutionele bananenschillen op de weg naar de toekomst, waarover men kan uitglijden, een bananenrepubliek zijn we niet en dat moet ook zo blijven.”
Om dat laatste te waarborgen zijn anno 2024 rechters als Wit geen overbodige luxe nu autocratisch leiderschap in meerdere delen van het Koninkrijk – van Kralendijk tot Den Haag – terrein wint. Daarom nog één citaat:
“Het was de beroemde Groucho Marx, die eens, gekscherend, heeft opgemerkt dat politics is the art of looking for trouble, finding it everywhere, diagnosing it incorrectly, and applying the wrong remedies. Een opmerking als deze zou natuurlijk door een totaal van humor gespeende persoon kunnen worden opgevat als een gebrek aan respect, doch is niettemin zo raak dat, naar het Gerecht aanneemt, zelfs een politicus een glimlach niet zal kunnen onderdrukken… Ook in dit geval moet men onwillekeurig aan deze opmerking denken. Met een beetje goede wil, met een beetje wijsheid, met een beetje verzoeningsgezindheid had deze kwestie de wereld uitgeholpen kunnen worden. Het heeft echter niet zo mogen zijn. En zo mondde een strubbeling tussen een minister-president en een journaliste uit in een procedure over vrijheid van meningsuiting, persvrijheid, informatieplicht van de overheid en nog veel meer. Gezien het feit dat partijen elkaar kennelijk over en weer niet erg zien zitten, zouden zij beiden troost kunnen putten uit de woorden van een van de grote rechters van het Amerikaanse Hooggerechtshof, Felix Frankfurter: It is a fair summary of history to say that the safeguards of liberty have frequently been forged in cases involving not very nice people. Het is echter niet aan het Gerecht om te oordelen over de vraag of partijen al dan niet very nice zijn, maar de safeguards of liberty zullen in ieder geval uitgebreid aan de orde komen.”
Lees HIER het gehele vonnis in de zaak Nederlof en HIER het rapport van de jury van de Nederlandse Juristen Vereniging bij de toekenning van de NJV-prijs in 2020 aan mr. Jacob Wit.
Kadushi is het buitenbeentje van DossierKoninkrijksrelaties.nl: een stekelige rubriek die soms wel eens ‘au’ kan doen.
