Door Lincoln D. Gomez
Op Aruba heeft mw. Anouk Balentina in een recente rechtszaak een overwinning behaald tegen de Minister van Justitie en Sociale Zaken en de Dienst Openbare Werken (DOW). Balentina is een buurtbewoner, jurist en milieuactivist. Het betreft de controversiële verlening van een hindervergunning voor de vuilverbrandingsinstallatie (“incinerator”) in Parkietenbos. Deze zaak markeert een belangrijk moment voor milieuactivisme en burgerbetrokkenheid.
De zaak begon toen de regering een hindervergunning verleende voor de incinerator, ondanks bezorgdheid over milieu- en gezondheidsrisico’s. Buurtbewoners, onder leiding van Balentina, vreesden dat de incinerator ernstige milieu- en gezondheidsproblemen zou veroorzaken. Hun bezwaren leidden tot een juridische strijd. Zij entameerde onder andere een LAR-procedure tegen de afgegeven hindervergunning. In die procedure stelde zij onder andere dat de advisering door de diensten en de besluitvorming van de minister onzorgvuldig was geweest.
Het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba stelde Balentina in het gelijk en oordeelde dat de minister de vergunning niet had mogen verlenen op basis van de beschikbare adviezen. Het Gerecht volgde Balentina in haar stelling dat de adviezen van de betrokken diensten onzorgvuldig voorbereid en onvoldoende onderbouwd waren. Het Gerecht benadrukte de gebrekkige evaluatie van milieu- en gezondheidsrisico’s, wat aantoont dat de overheid haar verantwoordelijkheid voor milieu- en volksgezondheid bescherming (wederom) niet naar behoren had nagekomen.
Deze uitspraak heeft (verstrekkende) gevolgen voor overheidsbesluiten in Aruba. Het benadrukt het belang van zorgvuldigheid en transparantie bij milieu-gerelateerde beslissingen. De diensten moeten hun werk zorgvuldig en naar eer en geweten doen. In deze zaak lijkt het alsof de diensten als uitgangspunt namen dat hun advies positief moest zijn en ze vervolgens hun adviezen opstelden om het doel te bereiken. Kan ook zijn dat zij de opdracht hadden om een positief advies te schrijven en niet om “een” advies te geven. Zal toch niet de eerste keer zijn dat een of meer ministers een beetje druk uitoefenen op een dienst om een beslissing te kunnen geven op basis van een welgevallig advies.
Ook het Openbaar Ministerie, middels de voormalige Procureur Generaal, koos ervoor om niet handhavend op te treden en besloot om geen boete op te leggen aan het Land voor het overtreden van de relevante strafbepalingen. Tegen het Land die het goede voorbeeld moet geven en die bij uitstek “de role-model” moet zijn wordt niet opgetreden, maar als de burger iets verkeerds doet, is het patsboem boete. De buurtbewoners kunnen kennelijk (vooralsnog) niet op steun van het Openbaar Ministerie rekenen.
Een paar weken geleden heeft het Gerecht in Eerste Aanleg van Aruba ook de aanlegvergunning van Embassy Suites Hotel herroepen wegens strijd met de ROPV. Ook daar lijkt het dat de diensten de plank mis hebben geslagen omdat zij (onder andere) de ROPV niet op de juiste manier hadden toegepast. Wat hiervan ook moge zijn, in beide gevallen zijn de respectievelijke ministers eind- en politiek verantwoordelijk voor deze gebrekkige besluitvorming.
Deze zaken dienen als een precedent voor toekomstige milieu- en gezondheidskwesties, waardoor overheidsinstanties mogelijk meer aandacht zullen schenken aan de zorgen van burgers. Het is ook een signaal aan de burgers toe dat we nog steeds in een rechtstaat wonen en dat een ieder nog altijd kan rekenen op de onafhankelijke rechterlijke macht om hun rechten te waarborgen. Let wel, soms moet je wel een lange adem hebben want de regering staat klaar om de burger die het lastig doet kapot te procederen. Dit laatste is nota bene niet zo lang geleden door een ambtenaar met een topfunctie letterlijk zo beaamd. Dat “zijn” minister aanwezig was leek het hem niet te storen. Immers, zo pakken we ze aan!
De overwinning van Balentina is niet alleen een triomf voor haar, maar ook voor de gemeenschap van Parkietenbos en milieuactivisten. Deze zaak toont het belang van burgerinitiatief en de kracht van rechtspraak in het beschermen van milieu en volksgezondheid.
Felicitaties aan Anouk Balentina voor haar moed en vastberadenheid om gerechtigheid te zoeken en te vinden in een uitdagende strijd voor een betere toekomst. Alsnog felicitaties aan Aruba Birdlife Conservation voor de overwinning tegen de Embassy Suites.
Lincoln D. Gomez is advocaat te Aruba
Lees HIER het vonnis